Çu çayı[1] (qırğ. Чүй), Şu[2] (Qazaxıstan ərazisində (qaz. Шу)) — Ters Ala-Too buzlaqlarından başlanğıcını götürür. Coonarık və Koçkor çayları birləşdikdən sonra axır.
| Çu çayı | |
|---|---|
| qırğ. Чүй, qaz. Шу | |
 | |
 | |
| Ölkələr | |
| Mənbəyi | |
| • Yüksəkliyi | 1700 m |
| Uzunluğu | 1069 km |
| Su sərfi | 130 m³/san |
| Hövzəsinin sahəsi | 67500 km² |
  mənbəyi  mənsəbi İli çayı Asiyanın fiziki xəritəsində:
 44°59′00″ şm. e. 67°43′00″ ş. u. |
|
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Çu Qırğızıstan ərazisindən axaraq Qazaxıstan ərazisinə irəliləyir. Uzunluğu 1067 km təşkil edir. Çayın hövzəsinin sahəsi 67 500 km²-dir[4]. Əsas qolları (sağdan) Çon Kemin, Irqaytı, Kakpatas, (soldan) Alamedin, Aksu, Kuraqatı.
Çu çayı İsıkgöl gölü yaxınlığından keçir. Göldən cəmi 5–6 km aralıdan keçir. Çay orta axarda Qazaxıstan və Qırğızıstan sərhəddindən keçir. Aşağı axarlarda çay Qazaxıstan ərazisindən axır. Burada onun dərəsi 3–5 km artır. Muyunqum səhrasında qumlar arasında süzülərək yoxa çıxır. O səhranın cənub sərhədini təşkil edir. Ançaq gur sulu dövrdə suyununduzlu Akjaykın gölünə çatfıra bilir[5] Orta illik sərfiyyat 130 m³/s təşkil edir. 1958-ci ildə Qırğızıstan ərazisində Böyük Çuykoy kanalı inşa edilir. Bundan sonra Çuyky vilayəti yaşıllığa bürünsədə (əkinə cəlb edilməsi) çayın səviyəsi enmişdir.
Koçkor, Kemin, Tokmak (Qırğızıstan) və Korday, Şu, Tolebi (Qazaxıstan).
- ↑ Dünya Atlası. «Qırğızıstan» xəritəsi (maştab 1:2 850 000). — Raskatorqrafiya, 2010. — С. 114. — ISBN 978-5-85120-295-7
- ↑ Dünya Atlası. «Qazaxıstan» xəritəsi (maştab 1:6 700 000). — Raskatorqrafiya, 2010. — С. 110—111. — ISBN 978-5-85120-295-7
- ↑ "Географические названия мира: Топонимический словарь. — М: АСТ. Поспелов Е. М. 2001". 21 mart 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2015.
- ↑ "Чу. Словарь современных географических названий. — Екатеринбург: У-Фактория. Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова. 2006". 21 mart 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2015.
- ↑ Qazaxıstan. Ümumi coğrafi xəritə (maştab 1:3 000 000). — Raskatorqrafiya, 2011
- ↑ "ГЭС мощностью 9,2 МВт запустили в Жамбылской области — Forbes Kazakhstan". 5 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2015.
- ↑ "Киргизия Организация экскурсий Оформление документов Продажа туров Рафтинг Рафтинг сплавы по рекам водный туризм Трансферы Туры и тур.услуги — Рафтинг". 2 fevral 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2015.
- Чу. Словарь современных географических названий. — Екатеринбург: У-Фактория. Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова. 2006
- Рукавишников Б. И. «Озеро Иссык-Куль и хребет Терскей-Алатау», 1970.
- Универсальная энциклопедия «Чуйская область». Главная редакция Кыргызской Энциклопедии. Бишкек. 1994.