Butun axtardiqlarinizi tapmaq ucun buraya: DAXIL OLUN
  Mp4 Mp3 Axtar Yukle
  Video Axtar Yukle
  Shekil Axtar Yukle
  Informasiya Melumat Axtar
  Hazir Inshalar Toplusu
  AZERI CHAT + Tanishliq
  Saglamliq Tibbi Melumat
  Whatsapp Plus Yukle(Yeni)

  • Ana səhifə
  • Təsadüfi
  • Yaxınlıqdakılar
  • Daxil ol
  • Nizamlamalar
İndi ianə et Əgər Vikipediya sizin üçün faydalıdırsa, bu gün ianə edin.
 Kömək
Kitab yaradıcısı ( deaktiv et )
 Bu səhifəni kitabınıza əlavə edin Kitabı göstər (0 səhifə) Səhifə təklif edin
Birthday mode (Baby Globe) settings

İkinci dilin mənimsənilməsi

  • Məqalə
  • Müzakirə

İkinci dilin mənimsənilməsi və ya İkinci dil mənimsəmə (ing. Second-language acquisition — Qısaca: SLA) — insanların ana dilindən əlavə ikinci bir dili öyrənmə prosesi. İkinci dilin mənimsənilməsi eyni zamanda bu prosesi tədqiq edən elmi intizamın adıdır. Bu sahə tətbiqi dilçiliyin bir alt sahəsi olsa da, eyni zamanda psixologiya, sosiologiya və təhsil elmləri kimi müxtəlif fənlərin tədqiqatlarının maraq dairəsindədir.[1]

Tədqiqatın əsas mövzularından biri interlinqva (ing. interlanguage) anlayışıdır; tələbələrin istifadə etdiyi dil, yalnız bildikləri dil ilə öyrəndikləri dil arasındakı fərqlərin nəticəsi deyil, özlüyündə tam bir dil sistemidir. Bu keçid dili (ara dil), tələbələr hədəf dilə (L2) məruz qaldıqca tədricən inkişaf edir.[2] Tələbələrin yeni dilin xüsusiyyətlərini mənimsəmə ardıcıllığı, onların ana dilindən və formal təhsil alıb-almamasından asılı olmayaraq, böyük ölçüdə sabit qalır. Bununla belə, öyrənənin artıq bildiyi dillər yeni dilin öyrənilməsi prosesinə əhəmiyyətli təsir göstərə bilər; bu təsir dilçilikdə dil transferi (ing. language transfer) kimi tanınır.[3]

Mündəricat

  • 1 Təriflər
  • 2 Əsas nəzəriyyələr
  • 3 Əsas anlayışlar
    • 3.1 İnterlinqva (Ara dil)
    • 3.2 Dil transferi
    • 3.3 Yaş faktoru və kritik dövr fərziyyəsi
    • 3.4 Affektiv faktorlar
  • 4 Həmçinin bax
  • 5 İstinadlar
  • 6 Ədəbiyyat siyahısı

Təriflər

İkinci dil (L2), bir şəxsin ana dilinə (L1) əlavə olaraq öyrəndiyi hər hansı bir dili ifadə edir. Bu konsepsiya "ikinci dil" adlandırılsa da, üçüncü, dördüncü və ya sonrakı dillərin öyrənilməsini də əhatə edə bilər. İkinci dilin mənimsənilməsi, öyrənənin daxili proseslərinə fokuslanır; baxmayaraq ki, tədris bu prosesə təsir edə bilər, bu termin birbaşa dil tədrisi metodlarına deyil, dilin beyində mənimsənilmə mexanizminə aiddir.[4]

"Mənimsəmə" (ing. acquisition) termini başlanğıcda öyrənmə prosesinin şüursuz xarakterini (ana dili kimi təbii mənimsənilməsini) vurğulamaq üçün istifadə edilirdi, lakin son illərdə akademik ədəbiyyatda "öyrənmə" (ing. learning) və "mənimsəmə" (ing. acquisition) terminləri bir-birini əvəz edən sinonimlər kimi işlədilməkdədir.[5] Stiven Kraşenə görə, mənimsəmə uşaqların ana dilini qazandığı kimi təbii və qeyri-şüuri bir prosesdir, öyrənmə isə qaydaların şüurlu şəkildə mənimsənilməsidir.[6]

Əsas nəzəriyyələr

İkinci dilin mənimsənilməsi sahəsində bir neçə təməl fərziyyə mövcuddur:

  • Monitor fərziyyəsi: Stiven Kraşen tərəfindən irəli sürülmüş bu nəzəriyyə, şüurlu öyrənilmiş qaydaların yalnız bir "redaktor" və ya "monitor" funksiyası daşıdığını bildirir.[6]
  • Giriş fərziyyəsi (ing. Input Hypothesis): Dilin inkişafı üçün tələbənin öz səviyyəsindən bir pillə yuxarı ($i+1$) olan anlaşılan girişə (ing. comprehensible input) ehtiyacı olduğunu müdafiə edir.
  • Affektiv filtr: Stress, motivasiya və özünəinam kimi emosional faktorların dil mənimsəməyə mane ola və ya kömək edə biləcəyini göstərir.

Əsas anlayışlar

İnterlinqva (Ara dil)

Larri Selinker tərəfindən irəli sürülmüş bu nəzəriyyəyə görə, öyrənən şəxs hədəf dili mənimsəyərkən özünəməxsus bir dil sistemi yaradır. Bu sistem nə tam ana dili, nə də tam hədəf dildir; o, hər iki dildən elementlər daşıyan keçid mərhələsidir.[7]

Dil transferi

Öyrənənin artıq bildiyi dilin yeni dilə təsiridir. İki növü mövcuddur:

  • Müsbət transfer: İki dil arasındakı oxşarlıqların öyrənməni asanlaşdırması.
  • Mənfi transfer (İnterferensiya): Ana dilindəki qaydaların hədəf dilə səhv tətbiqi (məsələn, söz sırası və ya tələffüz səhvləri).[8]

Yaş faktoru və kritik dövr fərziyyəsi

E. Lenneberq tərəfindən populyarlaşdırılmış bu fərziyyəyə görə, dilin ana dili səviyyəsində mənimsənilməsi üçün bioloji olaraq müəyyən edilmiş bir "pəncərə" (adətən yetkinlik dövrünə qədər) mövcuddur. Yetkinlik yaşından sonra dil öyrənmək mümkündür, lakin tam doğma aksentə və qrammatik intuisiyaya sahib olmaq ehtimalı azalır.[9]

Affektiv faktorlar

Dil öyrənmə prosesi yalnız intellektual deyil, həm də emosional prosesdir. Affektiv filtr fərziyyəsinə görə, yüksək səviyyəli stress, aşağı özünəinam və aşağı motivasiya dil mənimsəmə prosesini bloklaya bilər.[6] Tədqiqatlar göstərir ki, inteqrativ motivasiyası (hədəf dilin mədəniyyətinə daxil olmaq istəyi) olan tələbələr, instrumental motivasiyası (yalnız iş və ya imtahan üçün) olanlardan daha müvəffəqiyyətli olurlar.[10]

Həmçinin bax

  • Tətbiqi dilçilik
  • Koqnitiv psixologiya

İstinadlar

  1. ↑ Ellis, R. The Study of Second Language Acquisition (ingilis). Oxford University Press. 1994. ISBN 978-0194371896.
  2. ↑ Selinker, L. "Interlanguage". International Review of Applied Linguistics. 10 (1–4). 1972: 209–232. doi:10.1515/iral.1972.10.1-4.209.
  3. ↑ Gass, S. M., & Selinker, L. Second Language Acquisition: An Introductory Course (ingilis). Routledge. 2008.
  4. ↑ Krashen, S. D. Principles and Practice in Second Language Acquisition (ingilis). Pergamon Press. 1982.
  5. ↑ Saville-Troike, M. Introducing Second Language Acquisition (ingilis). Cambridge University Press. 2006.
  6. 1 2 3 Krashen, Stephen D. Principles and Practice in Second Language Acquisition. Oxford: Pergamon Press. 1982. ISBN 0-08-028628-3.
  7. ↑ Selinker, L. "Interlanguage". International Review of Applied Linguistics. 10. 1972: 209–231.
  8. ↑ Odlin, T. Language Transfer: Cross-linguistic influence in language learning (ingilis). Cambridge University Press. 1989.
  9. ↑ Lenneberg, E. H. Biological Foundations of Language. New York: Wiley. 1967.
  10. ↑ Gardner, R. C. Social Psychology and Second Language Learning: The Role of Attitudes and Motivation (ingilis). Edward Arnold. 1985.

Ədəbiyyat siyahısı

  • Allwright, Dick; Hanks, Judith. The Developing Language Learning: An Introduction to Exploratory Practice. Basingstoke: Palgrave MacMillan. 2009. ISBN 978-1-4039-8531-6.
  • Anderson, J. R. "Automaticity and the ACT* theory". American Journal of Psychology. 105 (2). 1992: 165–180. doi:10.2307/1423026. JSTOR 1423026. PMID 1621879.
  • Ashcraft, M. H.; Kirk, E. P. "The relationships among working memory, math anxiety and performance". Journal of Experimental Psychology: General. 130 (2). 2001: 224–237. doi:10.1037/0096-3445.130.2.224. PMID 11409101.
  • Bailey, N.; Madden, C.; Krashen, S. D. "Is there a "natural sequence" in adult second language learning?". Language Learning. 24 (2). 1974: 235–243. doi:10.1111/j.1467-1770.1974.tb00505.x.
  • Bates, E.; MacWhinney, B. "Second-Language Acquisition from a Functionalist Perspective: Pragmatic, Semantic, and Perceptual Strategies". Annals of the New York Academy of Sciences. 379 (1). 1981: 190–214. Bibcode:1981NYASA.379..190B. doi:10.1111/j.1749-6632.1981.tb42009.x.
  • Brown, Roger. A First Language. Cambridge: Harvard University Press. 1973. ISBN 978-0-674-30325-6.
  • Canale, M.; Swain, M. "Theoretical bases of communicative approaches to second language teaching and testing". Applied Linguistics. 1 (1). 1980: 1–47. doi:10.1093/applin/1.1.1 (inactive 12 iyul 2025). hdl:11059/14798.
  • Chang, Charles B. "Rapid and multifaceted effects of second-language learning on first-language speech production". Journal of Phonetics. 40 (2). 2012: 249–268. doi:10.1016/j.wocn.2011.10.007.
  • Cook, Vivian. Second Language Learning and Language Teaching. Abingdon, Oxon: Routledge. 2016. ISBN 978-0-415-71377-1.
  • DeKeyser, Robert. Beyond focus on form: Cognitive perspectives on learning and practicing second language grammar // Doughty, Catherine; Williams, Jessica (redaktorlar ). Focus on Form in Classroom Second Language Acquisition. New York: Cambridge University Press. 1998. 42–63. ISBN 978-0-521-62390-2.
  • Doughty, Catherine; Williams, Jessica, redaktorlar Focus on Form in Classroom Second Language Acquisition. Cambridge: Cambridge University Press. 1998. ISBN 978-0-521-62390-2.
  • Dulay, H. C.; Burt, M. K. "Should we teach children syntax?". Language Learning. 23 (2). 1973: 245–258. doi:10.1111/j.1467-1770.1973.tb00659.x.
  • Dulay, Heidi; Burt, Marina. "Natural sequences in child second language acquisition". Language Learning. 24. 1974: 37–53. doi:10.1111/j.1467-1770.1974.tb00234.x.
  • Dulay, Heidi; Burt, Marina. You can't learn without goofing // Richards, Jack (redaktor). Error Analysis. New York: Longman. 1974. 95–123. ISBN 978-0-582-55044-5.
  • Dulay, Heidi; Burt, Marina. Creative construction in second language learning and teaching // Dulay, Heidi; Burt, Marina (redaktorlar ). On TESOL '75: New Directions in Second Language Learning, Teaching, and Bilingual Education: Selected Papers from the Ninth Annual TESOL Convention, Los Angeles, California, March 4–9, 1975. Washington, DC: Teachers of English to Speakers of Other Languages. 1975. 21–32. OCLC 1980255.
  • Elley, W. B. "Acquiring Literacy in a Second Language: the Effect of Book-Based Programs". Language Learning. 41 (3). 1991: 375–411. doi:10.1111/j.1467-1770.1991.tb00611.x.
  • Ellis, N. C. "Emergentism, Connectionism and Language Learning". Language Learning. 48 (4). 1998: 631–664. CiteSeerX 10.1.1.473.5374. doi:10.1111/0023-8333.00063.
  • Ellis, Rod. "Second language acquisition and the structural syllabus". TESOL Quarterly. 27 (1). 1993: 91–113. doi:10.2307/3586953. JSTOR 3586953.
  • Ellis, Rod. The Study of Second Language Acquisition. Oxford Oxfordshire: Oxford University Press. 1994. ISBN 978-0-19-437189-6.
  • Ellis, Rod. Second Language Acquisition. Oxford Introductions to Language Study. Oxford, New York: Oxford University Press. 1997. ISBN 978-0-19-437212-1.
  • Ellis, Rod. "Does form-focused instruction affect the acquisition of implicit knowledge?". Studies in Second Language Acquisition. 24 (2). 2002: 223–236. doi:10.1017/s0272263102002073.
  • Ellis, Rod; Barkhuizen, Patrick. Analysing Learner Language. Oxford: Oxford University Press. 2005. ISBN 978-0-19-431634-7.
  • Ellis, Rod. The Study of Second Language Acquisition. Oxford, UK: Oxford University Press. 2009. ISBN 978-0-19-442257-4.
  • Erton, I. "Relations between personality traits, language learning styles and success in foreign language achievement". Hacettepe University Journal of Education. 38. 2010: 115–126.
  • Flege, James Emil. "The production of "new" and "similar" phones in a foreign language: evidence for the effect of equivalence classification" (PDF). Journal of Phonetics. 15. 1987: 47–65. doi:10.1016/S0095-4470(19)30537-6. İstifadə tarixi: 9 fevral 2011.
  • Gass, S.; Glew, M. Second language acquisition and bilingualism // Altarriba, J.; Heredia, R. (redaktorlar ). An Introduction to Bilingualism: Principles and Processes. New York: Taylor & Francis Group. 2008. ISBN 978-0-8058-5135-9.
  • Gass, Susan; Selinker, Larry. Second Language Acquisition: An Introductory Course. New York, NY: Routledge. 2008. ISBN 978-0-8058-5497-8. İstifadə tarixi: 17 noyabr 2010 – Google Books vasitəsilə.Open access icon
  • Hansen, Lynne. Second Language Attrition in Japanese Contexts. New York, NY: Oxford University Press. 1999. ISBN 978-0-19-512304-3.
  • Harley, B. "Functional Grammar in French Immersion: A Classroom Experiment". Applied Linguistics. 10 (3). 1989: 331–360. doi:10.1093/applin/10.3.331.
  • Haynes, Judie. Getting Started With English Language Learners: How Educators Can Meet the Challenge. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development. 2007. ISBN 978-1-4166-0519-5.
  • Klein, Wolfgang and Perdue, Clive The Basic Variety (or: Couldn’t natural languages be much simpler?). In Second Language Research 13, 1997, pp. 301-347.
  • Kohnert, K. Primary Language Impairments in Bilingual Children and Adults // Altarriba, J.; Heredia, R. (redaktorlar ). An Introduction to Bilingualism: Principles and Processes. New York: Taylor & Francis Group. 2008. 295–320. ISBN 978-0-8058-5135-9.
  • Krashen, Stephen. Some issues relating to the monitor model // Brown, H; Yorio, Carlos; Crymes, Ruth (redaktorlar ). Teaching and learning English as a Second Language: Trends in Research and Practice: On TESOL '77: Selected Papers from the Eleventh Annual Convention of Teachers of English to Speakers of Other Languages, Miami, Florida, April 26 – May 1, 1977. Washington, DC: Teachers of English to Speakers of Other Languages. 1977. 144–158. OCLC 4037133.
  • Krashen, Stephen. Second Language Acquisition and Second Language Learning. New York: Pergamon Press. 1981a. ISBN 978-0-08-025338-1. 19 oktyabr 2008 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  • Krashen, Stephen. "The "fundamental pedagogical principle" in second language teaching". Studia Linguistica. 35 (1–2). 1981b: 50–70. doi:10.1111/j.1467-9582.1981.tb00701.x.
  • Krashen, Stephen. Principles and Practice in Second Language Acquisition. Pergamon Press. 1982. ISBN 978-0-08-028628-0. 12 mart 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  • Krashen, Stephen. The input hypothesis and its rivals // Ellis, Nick (redaktor). Implicit and Explicit Learning of Languages. London: Academic Press. 1994. 45–77. ISBN 978-0-12-237475-3.
  • Krashen, Stephen. The Power of Reading, Second Edition. Littleton: Libraries Unlimited. 2004. ISBN 978-1-59158-169-7.
  • Lenneberg, Eric. Biological Foundations of Language. New York: Wiley. 1967. ISBN 978-0-89874-700-3.
  • Lightbown, Patsy. Chapter 6: Process-product research on second language learning in classrooms // Harley, Birgit (redaktor). The Development of Second Language Proficiency. Cambridge, New York: Cambridge University Press. 1990. 82–92. ISBN 978-0-521-38410-0.
  • Lightbown, Patsy; Spada, Nina. "Focus-on-Form and Corrective Feedback in Communicative Language Teaching: Effects on Second Language Learning". Studies in Second Language Acquisition. 12 (4). 1990: 429–48. doi:10.1017/S0272263100009517.
  • Lightbown, Patsy M.; Spada, Nina. How Languages Are Learned (3rd). Oxford, New York: Oxford University Press. 2006. ISBN 978-0-19-442224-6.
  • Loewen, Shawn; Reinders, Hayo. Key Concepts in Second Language Acquisition. Basingstoke: Palgrave Macmillan. 2011. ISBN 978-0-230-23018-7.
  • Long, M. The role of the linguistic environment in second language acquisition // Ritchie, William; Bhatia, Tej (redaktorlar ). Handbook of Second Language Acquisition. San Diego: Academic Press. 1996. 413–468. ISBN 978-0-12-589042-7.
  • Long, M. H. Problems in SLA. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. 2007.
  • Lyster, R.; Ranta, L. "Corrective feedback and learner uptake: Negotiation of form in communicative classrooms". Studies in Second Language Acquisition. 19. 1997: 37–66. doi:10.1017/s0272263197001034.
  • Lyster, R.; Mori, H. "Interactional feedback and instructional counterbalance". Studies in Second Language Acquisition. 28 (2). 2006: 269–300. doi:10.1017/s0272263106060128.
  • MacIntyre, Peter D.; Gardner, R. C. "Language anxiety: Its relationship to other anxieties and to processing in native and foreign language". Language Learning. 41 (4). 1991: 513–534. doi:10.1111/j.1467-1770.1991.tb00691.x.
  • MacWhinney, Brian. "Applying the Competition Model to bilingualism" (PDF). Applied Psycholinguistics. 8 (4). 1987: 315–327. doi:10.1017/S0142716400000357. 21 iyul 2011 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 mart 2011.
  • MacWhinney, B. "Extending the Competition Model". International Journal of Bilingualism. 9. 2005: 69–05. doi:10.1177/13670069050090010501.
  • Paradis, M. Neurolinguistic aspects of implicit and explicit memory: Implications for bilingualism and SLA // Ellis, Nick (redaktor). Implicit and Explicit Learning of Languages. London: Academic Press. 1994. 393–420. ISBN 978-0-12-237475-3.
  • Penfield, Wilder; Roberts, Lamar. Speech and Brain Mechanisms. Princeton: Princeton University Press. 1959. ISBN 978-0-691-08039-0.
  • Piasecka, L. Current views on foreign language reading motivation // Arabski, Janusz; Wojtaszek, Adam (redaktorlar ). Individual Learner Differences in SLA. North York, ON: Multilingual Matters. 2011. ISBN 978-1-84769-434-8.
  • Piechurska-Kuciel, E. A Study of Gender-Related Levels of Processing Anxieties over Three Years of Secondary Grammar School Instruction // Arabski, Janusz; Wojtaszek, Adam (redaktorlar ). Individual Learner Differences in SLA. North York, ON: Multilingual Matters. 2011. ISBN 978-1-84769-434-8.
  • Pinter, Annamaria. Children Learning Second Languages. Basingstoke, UK: Palgrave Macmillan. 2011. ISBN 978-1-4039-1185-8.
  • Prabhu, N. Second Language Pedagogy. Oxford: Oxford University Press. 1987. ISBN 978-0-19-437084-4.
  • Rounds, P. L.; Kanagy, R. "Acquiring linguistic cues to identify AGENT: Evidence from children learning Japanese as a second language". Studies in Second Language Acquisition. 20 (4). 1998: 509–542. doi:10.1017/s0272263198004033.
  • Schmidt, R. Attention // Robinson, Peter (redaktor). Cognition and Second Language Instruction. Cambridge: Cambridge University Press. 2001. 1–32. ISBN 978-0-521-80288-8.
  • Selinker, L. "Interlanguage". International Review of Applied Linguistics. 10 (1–4). 1972: 209–241. doi:10.1515/iral.1972.10.1-4.209.
  • Siegel, Jeff. Social Context // Doughty, Catherine; Long, Michael (redaktorlar ). The handbook of second language acquisition. Malden, MA: Blackwell. 2003. ISBN 978-0-631-21754-1.
  • Skehan, Peter. A Cognitive Approach to Language Learning. Oxford: Oxford University Press. 1998. ISBN 978-0-19-437217-6.
  • Solé, Yolanda Russinovich. "The Input Hypothesis and the Bilingual Learner". The Bilingual Review. 19 (2). 1994: 99–110. JSTOR 25745211.Şablon:Registration required
  • Studenska, A. Personality and parenting styles as predictors of self-regulation in foreign language learning // Arabski, Janusz; Wojtaszek, Adam (redaktorlar ). Individual Learner Differences in SLA. North York (ON): Multilingual Matters. 2011. ISBN 978-1-84769-434-8.
  • Swain, Merrill. French immersion and its offshoots: Getting two for one // Freed, Barbara (redaktor). Foreign language acquisition research and the classroom. Lexington, MA: Heath. 1991. 91–103. ISBN 978-0-669-24263-8.
  • Swain, Merrill. Three functions of output in second language learning // Cook, Guy (redaktor). Principle & Practice in Applied Linguistics: Studies in Honour of H.G. Widdowson. Oxford: Oxford University Press. 1995. 125–144. ISBN 978-0-19-442147-8.
  • Tarone, Elaine; Bigelow, Martha; Hansen, Kit. Literacy and Second Language Oracy. Oxford: Oxford University Press. 2009. ISBN 978-0-19-442300-7.
  • Tarone, Elaine; Swierzbin, Bonnie. Exploring Learner Language. Oxford: Oxford University Press. 2009. ISBN 978-0-19-442291-8.
  • Tokowicz, Natasha. Lexical Processing and Second Language Acquisition. New York, NY: Taylor & Francis. 2015. ISBN 978-0-415-87755-8.
  • VanPatten, Bill; Williams, Jessica, redaktorlar Theories in second language acquisition: An introduction. New York: Routledge. 2015. ISBN 978-0-415-82421-7.
  • VanPatten, Bill; Benati, Alessandro G. Key Terms in Second Language Acquisition. London: Continuum. 2010. ISBN 978-0-8264-9914-1.
  • Vega, Luis, A. Social Psychological Approaches to Bilingualism. New York, NY: Taylor and Francis. 2008. ISBN 978-0-8058-5135-9.
  • Watson-Gegeo, Karen Ann; Nielsen, Sarah. Language Socialization in SLA // Doughty, Catherine; Long, Michael (redaktorlar ). The handbook of second language acquisition. Malden, MA: Blackwell. 2003. ISBN 978-0-631-21754-1.
  • Yuan, F.; Ellis, R. "The Effects of Pre-Task Planning and On-Line Planning on Fluency, Complexity and Accuracy in L2 Monologic Oral Production". Applied Linguistics. 24. 2003: 1–27. doi:10.1093/applin/24.1.1.
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=İkinci_dilin_mənimsənilməsi&oldid=8518223"
Informasiya Melumat Axtar