İndigirka (saxa Индигиир) — Saxanım şimal-şərqdə yerləşən çay. Çay Xalkan silsiləsindən başlayaraq 1726 km qət etdikdən sonra Şərqi Sibir dənizinə tökülür. Asiyanın şimal çaylarına xass olaraq şimala istiqamətlənir.
| İndigirka çayı | |
|---|---|
| saxa Индигиир | |
 | |
 | |
| Ölkələr | |
| Mənbəyi | |
| • Yüksəkliyi | 792 m |
| Mənsəbi | Şərqi Sibir dənizi |
| • Yüksəkliyi | 0 m |
| Uzunluğu | 1726 km |
| Su sərfi | 1.570 m³/san |
| Hövzəsinin sahəsi | 360.000 km² |
  mənbəyi  mənsəbi Kolıma çayı Yakutiyanın fiziki xəritəsində:
 71°26′44″ şm. e. 150°51′39″ ş. u. |
|
| DSR[rus.] | 18050000112117700035295 |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
İndigirkanın uzunluğu 1726 km , hövzəsinin sahəsi 360 min km² təşkil edir. İndigirka başlanğıcını iki çayın birləşməsindən götürür: Tyora-Yoryax[3] və Tarın-Yoryax (63 км)[4]. Çaylar başlanğıcını Xalkan silsiləsindən götürərək Şərqi Sibir dənizinə tökülür. İndigirka ilə Tyora-Yoryax çaylarının birlikdə uzunluğu 1977 kilometdir[3][5][6] Çayın hövzəsi dağlar arasında yerləşməsi təbii ki, düşmə bucağının yüksək olmasına səbəb olur.
Çayın axın hövzəsi iki yerə bölünür: dağlıq hissə (640 km) və düzənlik hissə (1086 km). Çayın yatağı 0,5—1 - 20 km arasında dəyişir. Çay mənsəbdə delta əmələ gətirir. Deltanın sahəsi 5500 km² təşkil edir.
Çayın qidalanmasının əsasını yağış suları və qar (buzlaqlar, qrut buzlar) təşkil edir. Orta sərfiyat Ust-Nerada 428 m³/s, maksimal 10 600 m³/s olur. Çayın dərinliyi 7,5 və 11,2 m arasında dəyişir. Maksimal dərinlik iyunun sonları iyulun əvvəlləri müşahidə edilir. Orta axın 13,7 milyon tondur. Çay oktyabrda donur. Mayın sonu iyunun əvvələri ddondan azad olur.
İndigirkanın yuxarı axının əsas qolları: (sağ tərəf) — Kuydusun, Kyoente, Elqi, (soldan) Nera. Aşağı axarın qolları: (sağ tərəf) Moma, Badyorixa, (soldan) Allaixa, Berelex, Selenyax və Uyondina
Çayın kənarında Oymyakon, Ust-Nera, Xonu, Belaya Qora və Çokurdağ kimi yaşayış məntəqələri vardır.
- Рудич К. Н. Горы и ущелья Индигирки / Академия наук СССР. — М.: Наука, 1973. — 96 с. — (Настоящее и будущее Земли и человечества). — 22 000 экз. (обл.)
- Рудич К. Н. Река, разбудившая горы / Академия наук СССР. — М.: Наука, 1977. — 160 с. — (Научно-популярная серия). — 34 700 экз. (обл.)
- Чикачёв А. Г. Русские на Индигирке: Историко-этнографический очерк / Отв. ред. д-р филол. наук А. И. Фёдоров; Рецензенты: д-р ист. наук Н. А. Миненко, кандидаты ист. наук Ф. Ф. Болонев, Ф. И. Зыков. *Институт истории, филологии и философии; Сибирское отделение АН СССР.. — Новосибирск: Наука, Сибирское отд-ние, 1990. — 192 с. — (Страницы истории нашей Родины). — 25 000 экз. — ISBN 5-02-029623-6. (обл.)
- ↑ "İndigirka". 16 may 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 noyabr 2015.
- ↑ "Момский хрусталеносный район". 20 avqust 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 noyabr 2015.
- 1 2 "Государственный водный реестр: Хастах (Торо-Юрях, Туора-Юрях, Калкан)". Государственный водный реестpa. 5 yanvar 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 avqust 2019.
- ↑ "Государственный водный реестр: Тарын-Юрях)". Государственный водный реестр. 5 yanvar 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 avqust 2019.
- ↑ "Большие реки России". 21 sentyabr 2010 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 noyabr 2015.
- ↑ "Государственный водный реестр: Индигирка". Государственный водный реестpa. 5 yanvar 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 avqust 2019.