İstanbul Ədalət Sarayı
Çağlayan Məhkəməsi kimi də tanınan İstanbul Ədalət Sarayı (türk. İstanbul Adalet Sarayı) — Türkiyənin İstanbul ilinin Şişli ilçəsində yerləşən məhkəmə binasıdır.[1] 2011-ci ilin iyul ayında yeni binasının açılışından sonra Avropanın ən böyük məhkəmə binası oldu.[2] Sahəsi 343000 m²-dir.[3] Varlıbaş Qrupunun törəmə şirkəti olan VARYAP Construction tərəfindən inşa edilmişdir.[4]
| İstanbul Ədalət Sarayı | |
|---|---|
| türk. İstanbul Adalet Sarayı | |
.jpg) | |
.jpg) İstanbul Ədalət Sarayı (Çağlayan) | |
 | |
| Ümumi məlumatlar | |
| Ünvan | Şişli |
| Ölkə |
 Türkiyə |
| Şəhər | İstanbul |
| Koordinatlar | 41°04′19″ şm. e. 28°58′41″ ş. u. |
| Açılma | 2011 |
| Texniki detallar | |
| Ölçü | 343.000 m² |
| Dizayn və konstruksiya | |
| Tanınır | Çağlayan Məhkəməsi |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Məhkəmənin əvvəlki binası Sultan Əhməd meydanında, İbrahim Paşa Sarayının arxasında yerləşirdi. Ayasofiyanın şərq fasadının qarşısında yerləşən köhnə məhkəmə binası (Darülfünun binası) 1933-cü il dekabrın 3-dən 4-nə keçən gecə yandı. Cümhuriyyətin ilk illərində mühüm ictimai binalar əsasən Ankara üçün zəruri hesab olunurdu, buna görə də dövlət ən azı 10 il ərzində İstanbulda bu əraziyə investisiya qoymurdu.
Məhkəmə binasının yeri haqqında xeyli müzakirələr aparılmışdı. Ən böyük mübahisə İbrahim Paşa Sarayının sökülüb həmin yerdə binanın tikilməsi ideyası irəli sürüləndə baş vermişdi. Buna baxmayaraq, 1939-cu ildə sarayın bir hissəsi söküldü və mülkiyyət müsadirə edildi. Lakin, İkinci Dünya müharibəsinin başlanması tikinti işləri dayandırıldı.
1949-cu ildə məhkəmə binasının tikintisi üçün layihə müsabiqəsi yenidən başladıldı. Qalib layihə o dövrün iki aparıcı türk memarı Sədat Haqqı Əldəm və professor Emin Xalid Onat tərəfindən layihələndirilmişdi. Lakin bu layihənin yalnız birinci hissəsi, yəni məhkəmə binası həyata keçirildi. Tikintisinə 1951-ci ildə başlanılan binanın 1955-ci ildə açılışı oldu. 1958-ci ildə qazıntılar zamanı buradan Bizans dövrünə aid əhəmiyyətli arxeoloji tapıntılar aşkar edildi. Məhkəmə binasının birinci mərhələsinin (A və B blokları) tikintisindən və layihənin memarlarından biri olan Emin Onatın 1961-ci ildə vəfat etməsindən sonra, Sədat Haqqı Əldəm arxeoloji tapıntıları nəzərə alan yeni layihə təqdim etdi. Lakin, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin müsbət qərarına baxmayaraq, bu layihə həyata keçirilmədi.
4000 m² ərazini əhatə edən və ikisi yeraltı olan altı mərtəbədən ibarət olan bina, İstanbulun müxtəlif rayonlarında çoxsaylı məhkəmə binaları fəaliyyətə başladıqdan sonra belə Sultan Əhməd Məhkəməsi kimi istifadə edildi. Məhkəmə binasında prokurorluq, cinayət və əqli mülkiyyət məhkəmələri, eləcə də icra idarələri yerləşirdi.
Sultan Əhməd Məhkəməsinin fəaliyyəti 25 iyul 2012-ci ildə Çağlayanda tikilmiş və İstanbulun Avropa tərəfindəki bəzi ilçə məhkəmələrini özündə birləşdirən yeni binanın istifadəyə verilməsi ilə dayandırıldı.[5]
31 mart 2015-ci ildə İnqilabçı Xalq Qurtuluş Partiyası Cəbhəsi ilə əlaqəli olduğu düşünülən üzvlər, prokuror Mehmed Səlim Kirazı Ədliyyə Sarayının altıncı mərtəbəsində girov götürdülər. Polis təhlükəsizlik qüvvələri, Bərkin Elvanın ölümü ilə əlaqəli olduğunu söylədikləri dörd təhlükəsizlik xidməti əməkdaşının adını çəkmələrini tələb etdilər. Polis silahlı hücumçularla altı saat danışıq apardı. İstanbul Polis rəisi Səlami Altınok, hələ də danışıqlar apararkən otaqdan silah səsləri eşitdikdən sonra əməliyyata başladı.[6][7] Əməliyyat zamanı iki hücumçu öldürüldü, ağır yaralanan prokuror Kiraz isə daha sonra vəfat etdi. Bu hadisədən sonra, bu məhkəmə kompleksinə Kirazın adı verildi.[8]
Bu hücum, 6 fevral 2024-cü ildə İstanbul Ədliyyəsinin qarşısındakı polis nəzarət məntəqəsində baş vermiş hadisədir.[9]
- ↑ "İletişim" (Türkçe). 31 Mayıs 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 Eylül 2022.
- ↑ "Europe’s largest palace of justice in Istanbul" Arxivləşdirilib 2019-05-18 at the Wayback Machine. buyuyenturkiye.com, 1 Ağustos 2011, Erişim tarihi: 17 Mayıs 2019.
- ↑ "İstanbul Adalet Sarayı Bilgileri". istanbul.adalet.gov.tr, Erişim tarihi: 17 Mayıs 2019.
- ↑ "Turkish Property Guide". VARYAP, 8 Mayıs 2013, Erişim tarihi: 17 Mayıs 2019.
- ↑ İstanbul Adliyesi'ne 'elveda' Arxivləşdirilib 2013-09-26 at the Wayback Machine, Hürriyet, 25 Temmuz 2012
- ↑ "Bloody end to Turkey prosecutor hostage crisis" Arxivləşdirilib 2020-12-10 at the Wayback Machine. BBC, Erişim tarihi: 17 Mayıs 2019.
- ↑ "Adliyeye operasyon düzenlendi". Deutsche Welle, Erişim tarihi: 17 Mayıs 2019.
- ↑ "Çağlayan'daki adliye yerleşkesine şehit Mehmet Selim Kiraz'ın ismi verildi". NTV. 22 Nisan 2015. 15 Temmuz 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 Şubat 2021.
- ↑ "İstanbul Adliyesi'ne saldırı girişiminde bulunan 2 DHKP/C'li terörist etkisiz hale getirildi". 6 Şubat 2024. 6 Şubat 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 Şubat 2024.