Şeyx Rəsul ağa Nardarani

Şeyx Rəsul ağa Nardarani 1881-ci ildə Nardaranda anadan olmuşdur. Şeyx Rəsul Ağarəbi oğlu ilk təhsilini doğma kəndində aldıqdan sonra İranın Qum şəhərinə yollanır. Bir müddət orada təhsil aldıqdan sonra elm mərkəzi olan Nəcəfə gedir.^[1]

Üst-üstə 25 il təhsil alan Şeyx Rəsul ağa doğma kəndi Nardarana qayıdır. O, çox heybətli və qarayanız bir şəxs olduğuna görə el arasında "Qara Axund" kimi tanınmışdır. Şeyx Rəsul ağa Nəcəfdə təhsil almağa gedən zaman orada müxtəlif alimlərin dərslərində iştirak edir, hər bir dərsdə müəllimin soruşduğu suallara hamıdan öncə cavab verərmiş.

Onun bu cür istedada malik olduğunu görən ustad ona bildirir ki, sən artıq təhsilini tamamlamısan. Amma Şeyx Rəsul ağa Nəcəfdə təhsil almaq arzusunu ona bildirir. Elə bu hadisədən sonra Şeyx Rəsul ağa 12 il həmyerliləri Şeyx Əhməd, Şeyx Həsən ağa, Şeyx Baqir ilə birlikdə Nəcəfdə təhsil alır.

Şeyx Rəsul ağa dini elmlərlə yanaşı dünyəvi elmlərə də yiyələnmişdir. Riyaziyyat, astronomiya, şərq təbabəti, ədəbiyyat, həndəsə, botanika və s. elmləri dərindən bilirmiş. Şeyx Rəsul ağa təhsilini bitirib vətənə qayıtdıqdan sonra ailə həyatı qurur, beş övladı dünyaya gəlir; dörd qız, bir oğlan. Qızları Püstəxanım, Bibixanım, Şəhrəbanu, Nəfizə, oğlu Mütəllib.

Şeyx Rəsul ağa Nardaranın "Qəmbər" məhəlləsində yerləşən "Hacı Qulaməli" məscidində moizə edərmiş. Yaşlı nəslin söylədiyinə görə ağanın çox gözəl nitq söyləmək qabiliyyəti olub. Burada bir maraqlı əhvalatı qeyd etmək yerinə düşər.

Bir gün məşhur muğam ustadı Cabbar Qaryağdıoğlu Nardaranda el şənliyində iştirak edirmiş. Azan vaxtına az qalmış tamada müğənniyə bükülmüş bir kağız parçası verir. O, kağızı açıb oxuduqda görür ki, orada "Siyahi-Ləşkər" muğamının oxunması istənilib. Bu yazını görən tarzən tarı sazlamağa başlayır. Cabbar Qaryağdıoğlu ona bildirir ki, ehtiyac yoxdur, çünki bu muğam tarsız və kamansız oxunur. O, muğamı oxuyub qurtardıqdan sonra tamadaya yaxınlaşıb bildirir ki, bu namənı göndərən şəxs ya muğamatı dərin bilən bir şəxsdir, yaxud da Nəcəf alimidir. Tamada Cabbar Qaryağdıoğluna bildirir ki, bunu Şeyx Rəsul ağa göndərib.

1937–1938-ci illərin qanlı represiyası Şeyx Rəsul ağanın da taleyinə yazılıbmış. 1937-ci ildə ağanın evi musadirə olunur. 280-dən artıq kitabı, əlyazmaları yük maşınına yüklənib aparılır. Ağayla birgə Şeyx Əhmədi, Şeyx Həsənağanı, bir də ki, Baba adlı bir şəxsi yük maşınına mindirib Maştağadakı həbsxanaya aparırlar. Onlar 20 gündən artıq orada qaldıqdan sonra Keşləyə aparılır. Onun sonrakı həyatı barədə məlumat yoxdur. Bəzilərinin dediyinə görə onu qətlə yetirib Hövsandakı quyuların birinə atıblar. Represiyaya məruz qalanlardan hər dəfə söz düşəndə Maştağalı Mirzə Əbdül Kərim ağa həmişə deyərmiş: "Heyif Qara Axunddan. O, elm dəryası idi."