- "Şəmxani" bura istiqamətləndirir.
Əli Şəmxani (fars. علی شمخانی; 29 sentyabr 1955, Əhvaz – 28 fevral 2026[1][2], Tehran) — İran hərbi lideri, kontr-admiral. O, 1997–2005-ci illər arasında İranın müdafiə naziri vəzifəsini icra etmişdir. 24 avqust 2005-ci ildə onu bu vəzifədə briqada generalı olan Mustafa Məhəmməd Nəccar əvəz etmişdir. 2023-cü ilin may ayından etibarən İranın Ali Rəhbərinin yanında fəaliyyət göstərən Məqsədliliyi Müəyyənetmə Şurasının üzvü və siyasi müşaviri olmuşdur. Onun 2025-ci il iyun ayının 13-də İsrailin İrana etdiyi hava hücumu nəticəsində həlak olması barədə məlumat verilmişdir.[3] Daha sonra onun sağ olduğu bildirilib.[4]
| Əli Şəmxani | |
|---|---|
| ərəb. علي شمخاني | |
.jpg) | |
| 10 sentyabr 2013 – 22 may 2023 | |
| Əvvəlki | Səid Cəlili |
| Sonrakı | Əli Əkbər Əhmədian[d] |
| 20 avqust 1997 – 24 avqust 2005 | |
| Sonrakı | Mustafa Məhəmməd Nəccar |
| 23 dekabr 1990 – 27 avqust 1997 | |
| Əvvəlki | Hüseyn Əlai[d] |
| Sonrakı | Əli Əkbər Əhmədian[d] |
  | |
| 20 sentyabr 1988 – 21 avqust 1989 | |
| Əvvəlki | Mahmud Pakrəvan[d] (i. e.) Mohsen Rafiqdust[d] |
| Sonrakı | vəzifə ləğv edilib |
| Şəxsi məlumatlar | |
| Doğum tarixi | 29 sentyabr 1955 |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 28 fevral 2026[1][2] (70 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Vəfat səbəbi | hava zərbəsi |
| Fəaliyyəti | hərbi qulluqçu, siyasətçi, mühəndis |
| Uşağı | 5 (Hossein Schamchani daxil olmaqla) |
| Dini | İslam, şiəlik |
| Hərbi xidmət | |
| Qoşun növü | İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu |
| Döyüşlər | |
| Rütbəsi | |
| Təltifləri |
  |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
O eyni zamanda Tehran şəhərində yerləşən Strateji Tədqiqatlar Mərkəzinin rəhbərinin müşahidəçisi olmuşdur. O, həmçinin İran körfəzi və regiondakı böhranla əlaqədar olaraq bir neçə məqalənin müəllifidir. 1979-cu il inqilabından sonra İslam İnqilabı Mücahidləri Təşkilatının üzvü olmuşdur.
Onun iki qardaşı — Məhəmməd və Həmid İran–İraq müharibəsi zamanı həlak olmuşlar.
- 1981–1982: Xuzistan əyalətində İİKK qüvvələrinin komandiri
- 1982–1989: İİKK komandirinin birinci müavini
- 1984–1989: İİKK Quru Qoşunlarının komandanı
- 1987–1989: İran İslam Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisinin tabeliyində fəaliyyət göstərən kəşfiyyat və əməliyyatlara cavabdehlik şöbəsinin rəisi
- 1988–1989: İslam inqilabı keşikçiləri naziri
- 1988–1989: BMT Təhlükəsizlik Şurasının 598 saylı Qətnaməsinin İcrası Komitəsinin rəhbəri
- 1989–1997: İİKK Dəniz Qüvvələrinin komandanı
- 1997–2005: İran İslam Respublikasının müdafiə və silahlı qüvvələrə dəstək naziri
- 2001-ci ilin oktyabr ayı: Rusiya səfəri. Səfər zamanı müzakirə olunan məsələlərə Rusiyanın İran ordusu tərəfindən istifadə olunan hərbi texnikasının modernləşdirilməsi prosesində iştirakı, o cümlədən İrana sırf müdafiə xarakterli Rusiya silahlarının tədarükü məsələləri daxildir.[5]
- 2002-ci ilin mart ayı: Ermənistan səfəri. Səfər zamanı tərəflər müştərək müəssisələrin yaradılması da daxil olmaqla geniş spektrli qarşılıqlı fəaliyyəti nəzərdə tutan müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığa dair memorandum imzalamışlar.[6]
- 2004-cü ilin aprel ayı: Polşa səfəri. Səfər zamanı ikitərəfli siyasi, iqtisadi və hərbi-texniki əməkdaşlıq məsələləri, o cümlədən İraqda mövcud olan vəziyyət müzakirə edilmişdir. İkitərəfli görüşlərdən və danışıqlardan sonra İran və Polşa arasında hərbi-texniki əməkdaşlığa dair memorandum imzalanmışdır.[7]
- 2004-cü ilin dekabr ayı: Azərbaycan səfəri. Səfər zamanı Qafqaz regionunda ümumi və kollektiv təhlükəsizliyə nail olmaq istiqamətində həyata keçirilən iki ölkə arasındakı əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunmuşdur.[8]
1999-cu ilin fevral ayında müdafiə naziri admiral Əli Şəmxani ilk dəfə olaraq elan etmişdir ki, Şahab-3 raketlərindən sonra İranın yeni döyüş raketlərinin yaradılması planları yoxdur. Yeni yaradılmış Şahab-4 raketi isə İranın öz peyk daşıyıcısı raketini yaratmaq cəhdidir. Bu hadisədən 5 il sonra — 2004-cü ilin yanvar ayında isə Aerokosmik Sənayenin II Elmi Konfransındakı çıxışı zamanı isə o, söz vermişdir ki, cəmi 18 ay ərzində İran "öz raketi ilə kosmosa çıxan ilk İslam ölkəsi olacaqdır"[9]
28 fevral 2026-cı ildə ABŞ–İsrailin İrana zərbələri nəticəsində həlak olub.[10]
- 1 2 Iran Defense Council Secretary Ali Shamkhani killed.
- 1 2 J. P. Deuil, conseil provisoire, riposte... Après la mort du guide suprême Ali Khamenei, que va-t-il se passer en Iran ? (fr.). // La Voix du Nord Lille: 2026. ISSN 0999-2189; 2491-3189
- ↑ "Xameneinin müşaviri Əli Şamxani öldürülüb". Oxu.az (az.). 13 iyul 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 iyun 2025.
- ↑ "Xameneinin müşaviri Əli Şamxani İsrailin raket hücumundan sağ çıxıb". Oxu.az (az.). 13 iyul 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 iyun 2025.
- ↑ "МФИТ / РЕФОРМА ОБОРОННОГО КОМПЛЕКСА / АНАЛИТИЧЕСКИЕ ОБЗОРЫ / НОВОСТИ ВПК И ВОЕННО-ТЕХНИЧЕСКОГО СОТРУДНИЧЕСТВА". 15 sentyabr 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 yanvar 2010.
- ↑ "Грузия — это только начало". АиФ.Ру. 25 iyul 2006 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 yanvar 2010.
- ↑ "Визит министра обороны Ирана в Польшу". www.iran.ru (rus). 24 dekabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 dekabr 2023.
- ↑ Министр обороны Ирана провел встречу со своим азербайджанским коллегой[ölü keçid]
- ↑ "Иран — десятая космическая держава". 15 mart 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 yanvar 2010.
- ↑ "Iran Defense Council Secretary Ali Shamkhani killed". www.iranintl.com (ingilis). 28 fevral 2026. İstifadə tarixi: 1 mart 2026.
Vikianbarda Əli Şəmxani ilə əlaqəli mediafayllar var.