Əlmək və ya Qamma Andromed, həmçinin 57 Andromed — Andromeda bürcündə yerləşən ulduz. O, Andromeda bürcünün üçüncü ən parlaq ulduzu, dörd komponentdən ibarət çoxulduzlu sistemdir.
| Əlmək | |||
|---|---|---|---|
| Ulduz | |||
 | |||
| Müşahidə məlumatları (Dövr J2000.0) |
|||
| Birbaşa çıxma | 2s 03d 53,95s[1] | ||
| Meyl | +42° 19′ 47,02″[1] | ||
| Görünən ulduz ölçüsü (V) | 2,1[2] | ||
| Bürc | Andromeda | ||
| Astrometriya | |||
| Radial sürəti (Rv) | −11,5 ± 0,6 km/san[3] | ||
| Fərdi hərəkət | |||
| • Birbaşa çıxma | 42,32 ± 0,92 mas/il[1] | ||
| • Meyl | −49,3 ± 0,81 mas/il[1] | ||
| Parallaks (π) | 8,3 ± 1,04 mas[1] | ||
| Mütləq ulduz ölçüsü (V) | −2,9 | ||
| Spektral xüsusiyyətləri | |||
| Ulduz təsnifatı | K3II+B9.5V+A0V[4] | ||
| Rəng indeksi | |||
| • B−V | 1,2 | ||
| Fiziki xüsusiyyətləri | |||
| Radiusu | 80 R☉ | ||
| İşıqlandırma gücü | 2 L☉ | ||
| Orbit elementləri | |||
|
|||
Əlmək ulduzuna teleskopla baxıldıqda narıncı və mavi rənglərdə möhtəşəm bir ikili ulduz kimi görünür.[5]
Xüsusiyyətləri:[6]
- Ulduz tipi: Çoxulduzlu (multiple) ulduz sistemi
- Parlaqlıq: Vizuallıq dərəcəsi təxminən +2.1 (çılpaq gözlə asanlıqla görünə bilir)
- Məsafə: Təxminən 350 işıq ili
- Yerəşdiyi bürc: Andromeda
- Koordinatları: 02h 03m 53s (Sağ qalxım), +42° 19′ 48″ (Meyl)
Spektral sinif:
- Əlmək A – Narıncı nəhəng (K3 IIb)
- Əlmək B – Mavi-ağ alt-nəhəng (B8V)
Əvvəlcə Əlmək ikili ulduz sistemi kimi tanınsa da, daha dəqiq müşahidələr onun əslində çoxqatlı sistem olduğunu göstərdi:
- Əlmək A – Narıncı nəhəng ulduz
- Əlmək B – Mavi-ağ alt-nəhəng
- Əlmək C və D – Əlmək B ətrafında dövr edən iki daha zəif ulduz (B sistemi özü də ikili ulduzdan ibarətdir)
Bu sistemin ən maraqlı xüsusiyyəti rəng kontrastıdır. Narıncı və mavi rənglərin birləşməsi astronomların və həvəskarların sevdiyi vizual effektdir.
Əlmək qədim astronomlar tərəfindən uzun müddət tək ulduz kimi qəbul edilsə də, 1778-ci ildə məşhur alman astronomu Johann Tobias Mayer onun əslində ikili ulduz olduğunu kəşf etdi. Daha sonra aparılan müşahidələr bu sistemin üçlü və hətta dördlü ulduz sistemi olduğunu göstərdi.[7]
Əlmək Andromeda bürcünün cənub-qərb hissəsində yerləşir və çılpaq gözlə asanlıqla görünür. Teleskopla müşahidə edildikdə onun iki əsas ulduzunun fərqli rənglərdə parladığını görmək mümkündür.
- ↑ 1 2 3 4 5 Leeuwen F. v. Validation of the new Hipparcos reduction (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2007. Vol. 474, Iss. 2. P. 653–664. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361:20078357 arXiv:0708.1752
- ↑ SIMBAD Astronomical Database.
- ↑ Gontcharov G. A. Pulkovo Compilation of Radial Velocities for 35 495 Hipparcos stars in a common system (ing.). // Ast. Lett. / R. Sunyaev Nauka, Springer Science+Business Media, 2006. Vol. 32, Iss. 11. P. 759–771. ISSN 1063-7737; 1562-6873; 0320-0108 doi:10.1134/S1063773706110065 arXiv:1606.08053
- ↑ Skiff B. A. General Catalogue of Stellar Spectral Classifications. // VizieR Online Data Catalog VizieR, 2013. C. 1. S. 2023.
- ↑ William Tyler Olcott. Star Lore of All Ages. Health Research Books. dekabr 1985. ISBN 978-0-7873-1096-7.
- ↑ Rogers, J. H. "Origins of the ancient constellations: I. The Mesopotamian traditions". Journal of the British Astronomical Association. 108. 1998: 9. Bibcode:1998JBAA..108....9R.
- ↑ Richard H. Allen. Star Names: Their Lore and Meaning. Courier Corporation. 28 fevral 2013. ISBN 978-0-486-13766-7.
η Cet (Deneb Algenubi), θ Cet (Deneb Algenubi), en:τ Cet, ζ Cet (Baten Kaitos), and υ Cet, were Al Naʽāmāt, the Hen Ostriches.
- Almaak (Gamma Andromedae) at The Internet Encyclopedia of Science
- Image ALMACH
- Almaak on AstroDwarf