Əriyən qazan — müxtəlif elementlərin "birgə əriyərək" ümumi bir mədəniyyət yaratdığı, heterogen bir cəmiyyətin daha homogen hala gəlməsini ifadə edən monomədəni bir metafora. Alternativ olaraq, homogen bir cəmiyyətin müxtəlif mədəni mənşəli xarici elementlərin axını nəticəsində daha heterogenləşməsi də nəzərdə tutula bilər. Bu proses həmçinin mədəni birləşmə adlanan harmonik bir hibrid cəmiyyət də yarada bilər. ABŞ-də bu termin tez-tez ölkəyə gələn immiqrantların mədəni inteqrasiyasını təsvir etmək üçün istifadə olunur.[1] Buna bağlı bir anlayış isə "mədəni əlavəlik" kimi müəyyənləşdirilib.[2]
"Birlikdə ərimə" metaforu artıq 1780-ci illərdə işlədilirdi.[3][4] "Əriyən qazan" ifadəsinin özü isə ABŞ-də İsrael Zanqvilin 1908-ci ildə çıxmış eyniadlı pyesində millətlərin, mədəniyyətlərin və etnik qrupların qarışmasını təsvir edən bir metafor kimi istifadə olunduqdan sonra yayılmışdır.
Assimilyasiyanın və "əriyən qazan" modelinin arzuolunan olması fikri multikulturalizmin (mədəni mozaika) tərəfdarları tərəfindən rədd edilib.[5][6] Onlar müasir Amerika cəmiyyətini təsvir etmək üçün salat qabı və ya kaleidoskop kimi alternativ metaforlar təklif ediblər. Bu modellərdə müxtəlif mədəniyyətlər qarışır, amma bəzi xüsusiyyətlər baxımından fərqli olaraq qalır.[7][8][9] "Əriyən qazan" metaforu isə gündəlik və siyasi nitqlərdə, eləcə də immiqrantların müxtəlif siyasi, sosial və iqtisadi sahələrə kimlik, uyğunlaşma və inteqrasiya məsələləri ilə bağlı akademik debatlarda daha inklüziv assimilyasiya modelləri ilə yanaşı istifadə olunmaqda davam edir.[10]
- ↑ United States Bureau of the Census. Celebrating our nation's diversity: a teaching supplement for grades K–12. U.S. Dept. of Commerce, Economics and Statistics Administration, Bureau of the Census. 1995. 1–. İstifadə tarixi: 27 noyabr 2012.
- ↑ Vuong, Quan-Hoang. "Cultural additivity: behavioural insights from the interaction of Confucianism, Buddhism and Taoism in folktales". Palgrave Communications. 4 (1). 2018. doi:10.1057/s41599-018-0189-2.
- ↑ Jason J. McDonald. American Ethnic History: Themes and Perspectives. Edinburgh University Press. 2007. səh. 50. ISBN 978-0748616343. İstifadə tarixi: 27 noyabr 2012.
..whether assimilation ought to be seen as an egalitarian or hegemonic process, ...two viewpoints are represented by the melting-pot and Anglo-conformity models, respectively
- ↑ Larry A. Samovar; Richard E. Porter; Edwin R. McDaniel. Intercultural Communication: A Reader. Cengage Learning. 2011. 97–. ISBN 978-0495898313. İstifadə tarixi: 27 noyabr 2012.
- ↑ Joachim Von Meien. The Multiculturalism vs. Integration Debate in Great Britain. GRIN Verlag. 2007. ISBN 978-3638766470. İstifadə tarixi: 27 noyabr 2012.
- ↑ Eva Kolb. The Evolution of New York City's Multiculturalism: Melting Pot or Salad Bowl: Immigrants in New York from the 19th Century Until the End of the Gilded Age. BoD – Books on Demand. 2009. ISBN 978-3837093032. İstifadə tarixi: 27 noyabr 2012.
- ↑ Lawrence H. Fuchs. The American Kaleidoscope: Race, Ethnicity, and the Civic Culture. Wesleyan University Press. 1990. 276–. ISBN 978-0819562500. İstifadə tarixi: 27 noyabr 2012.
- ↑ Tamar Jacoby. Reinventing The Melting Pot: The New Immigrants And What It Means To Be American. Basic Books. 2004. ISBN 978-0465036356. İstifadə tarixi: 27 noyabr 2012.
- ↑ Jason J. McDonald (2007). American Ethnic History: Themes and Perspectives. ISBN 978-0813542270
- ↑ Caves, R. W. Encyclopedia of the City. Routledge. 2004. 457. ISBN 9780415252256.