ABŞ-nin Marşal Xidməti və ya Amerika Birləşmiş Ştatlarının Marşallar Xidməti (ing. United States Marshals Service, qısaca: USMS) — ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin səlahiyyət dairəsində fəaliyyət göstərən federal hüquq-mühafizə orqanı. ABŞ-də icra hakimiyyəti strukturuna daxildir və federal məhkəmələrin hüquq-mühafizə funksiyalarını yerinə yetirir. Xidmət 1789-cu ildə təsis edilmişdir və ABŞ-ın ən qədim federal hüquq-mühafizə orqanı hesab olunur.[2]
| ABŞ-nin Marşal Xidməti | |
|---|---|
| United States Marshals Service | |
| (ing. USMS) | |
| ABŞ Marşallar Xidmətinin möhürü | |
| ABŞ Marşallar Xidmətinin bayrağı | |
| Ümumi məlumatlar | |
| Ölkə | |
| Yurisdiksiya | ABŞ federal hökuməti |
| Yaradılma tarixi | 1789 |
| Tabelik | ABŞ Ədliyyə Nazirliyi |
| Ştat sayı |
|
| Baş qərargah | |
| Rəsmi saytı | usmarshals.gov |
ABŞ Marşallar Xidmətinin əsas vəzifələrinə federal məhkəmələr tərəfindən axtarışda olan şəxslərin tutulması, məhkumların daşınması, məhkəmə əməkdaşlarının və hakimlərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, Şahidlərin Mühafizəsi Proqramının icrası, habelə cinayətkar şəxslərdən müsadirə edilmiş əmlakın idarə olunması daxildir.[3][4]
ABŞ Marşallar Xidməti Amerika Birləşmiş Ştatlarının ən qədim federal hüquq-mühafizə orqanı hesab olunur. Xidmətin tarixi ABŞ dövlətçiliyinin formalaşması ilə birbaşa əlaqədardır və onun fəaliyyəti ölkədə federal hakimiyyətin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynamışdır.
ABŞ Marşallar Xidməti 1789-cu ildə qəbul edilmiş Məhkəmə Aktı (ing. Judiciary Act of 1789) əsasında təsis edilmişdir. Həmin qanunla yeni yaradılmış federal məhkəmə sisteminin qərarlarının icrasını təmin etmək məqsədilə ABŞ Marşalı (ing. United States Marshal) vəzifəsi yaradılmışdır. Prezident Corc Vaşinqton ilk marşalları şəxsən təyin etmişdir.
Erkən dövrdə ABŞ Marşallarının vəzifələri olduqca geniş idi. Onlar federal məhkəmə çağırışlarını çatdırır, həbs orderlərini icra edir, məhbusları saxlayır və məhkəmə binalarının təhlükəsizliyini təmin edirdilər. Həmin dövrdə digər federal polis strukturları mövcud olmadığından, marşallar federal hökumətin əsas icraedici qüvvəsi hesab olunurdular.
XIX əsrdə ABŞ ərazisinin qərbə doğru genişlənməsi ilə ABŞ Marşallarının rolu daha da artmışdır. Onlar yeni yaradılan federal dairələrdə hökumətin yeganə hüquq-mühafizə nümayəndələri kimi çıxış edirdilər. Bu dövrdə marşallar:
- federal torpaq qanunlarının icrasında,
- seçkilərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində,
- köləliyin ləğvi ilə bağlı qanunların icrasında,
- federal vergi və gömrük qanunlarının yerinə yetirilməsində fəal iştirak edirdilər.
Amerika Vətəndaş Müharibəsi (1861–1865) zamanı marşallar Konfederasiya tərəfdarlarının həbsində, casusluqla mübarizədə və federal hakimiyyətə qarşı çıxışların yatırılmasında mühüm rol oynamışdır.
XX əsrin əvvəllərində ABŞ-də yeni federal hüquq-mühafizə orqanlarının (məsələn, Federal Təhqiqat Bürosu – FBI) yaradılması ABŞ Marşallar Xidmətinin səlahiyyətlərinin daha dəqiq müəyyənləşdirilməsinə səbəb olmuşdur. Buna baxmayaraq, marşallar federal məhkəmələrin təhlükəsizliyi və məhkəmə qərarlarının icrası sahəsində əsas orqan olaraq qalmışdılar.
1930-cu illərdə mütəşəkkil cinayətkarlığın artması fonunda ABŞ marşalları məşhur cinayətkarların tutulmasında iştirak etmişdirlər. Bu dövrdə Con Dillincer kimi tanınmış quldurların təqibində marşalların rolu xüsusi qeyd olunur.
1970-ci illərdə ABŞ-də mütəşəkkil cinayətkarlıq və mafiya ilə mübarizə çərçivəsində Şahidlərin Mühafizəsi Proqramı (ing. Witness Security Program – Qısaca: WITSEC) yaradılmışdır. Bu proqramın icrası ABŞ Marşallar Xidmətinə həvalə edilmişdir.
Proqram çərçivəsində minlərlə şahid və onların ailə üzvləri yeni kimliklərlə mühafizə edilmiş, bu da ABŞ-də böyük cinayət şəbəkələrinin ifşa olunmasında həlledici rol oynamışdır.
XXI əsrdə ABŞ Marşallar Xidməti fəaliyyətini müasir təhlükəsizlik çağırışlarına adaptasiya etmişdir. 11 sentyabr 2001-ci il terror aktlarından sonra federal məhkəmələrin, hakimlərin və şahidlərin mühafizəsi daha da gücləndirilmişdir.
Müasir dövrdə ABŞ Marşallar Xidmətinin əsas fəaliyyət istiqamətlərinə aşağıdakılar daxildir:
- federal məhkəmələrin və hakimlərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi;
- federal səviyyədə axtarışda olan cinayətkarların tutulması;
- məhbusların daşınması (JPATS sistemi vasitəsilə);
- müsadirə edilmiş əmlakın idarə olunması;
- Şahidlərin Mühafizəsi Proqramının icrası.
ABŞ Marşallar Xidməti ABŞ dövlətçiliyinin və hüquq sisteminin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Xidmət federal qanunların icrasında davamlılıq və sabitlik təmin etmiş, ölkənin müxtəlif tarixi mərhələlərində — qərbə doğru genişlənmə dövründən müasir terrorla mübarizə mərhələsinədək — federal hakimiyyətin real icra mexanizmi kimi çıxış etmişdir.
ABŞ marşallarının fəaliyyəti ABŞ-də hüququn aliliyinin təmin olunmasında, məhkəmə sisteminin müstəqilliyinin mühafizəsində və ictimai təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsində həlledici əhəmiyyət daşımışdır.

Amerika Birləşmiş Ştatlarının Marşallar Xidməti Virciniya ştatının Arlinqton şəhərində yerləşir və ABŞ Ədliyyə Nazirinin (ing. Attorney General) tabeliyində fəaliyyət göstərir. Xidmətə Direktor rəhbərlik edir, onun səlahiyyətlərini bölüşən Direktor müavini də mövcuddur.
Xidmətin Baş Qərargahı idarəetmə, nəzarət və xidmət funksiyalarını həyata keçirən müxtəlif struktur bölmələrinin fəaliyyətini təmin edir.
ABŞ Marşallar Xidmətinin (ing. U.S. Marshals Service) ali idarəetmə strukturu aşağıdakı vəzifə və bölmələrdən ibarətdir:
- ABŞ Marşallar Xidmətinin direktoru: Stasia Hilton
- ABŞ Marşallar Xidmətinin direktorunun müavini: Devid Harlou
- Şəxsi heyət üzrə rəhbər
- Bərabər Məşğulluq İmkanları bölməsi (ing. Equal Employment Opportunity – Qısaca: EEO)
- Maliyyə Xidmətləri bölməsi (ing. Financial Services Division – Qısaca: FSD)
- Daxili Kommunikasiya Ofisi (ing. Office of Internal Communications – Qısaca: OIC)
- Baş Hüquq Müşavirinin Ofisi (ing. Office of the General Counsel – Qısaca: OGC)
- Peşəkar Məsuliyyət Ofisi (ing. Office of Professional Responsibility – Qısaca: OPR)
- İnzibati Direktorluq (ing. Administrative Directorate – Qısaca: ADA)
- Təlim bölməsi (ing. Training Division – Qısaca: TD)
- İnsan Resursları bölməsi (ing. Human Resources Division – Qısaca: HRD)
- İnformasiya Texnologiyaları bölməsi (ing. Information Technology Division – Qısaca: ITD)
- İctimaiyyət və Konqreslə Əlaqələr Ofisi (ing. Office of Public and Congressional Affairs – Qısaca: OPCA
- İdarəetməyə Dəstək bölməsi (ing. Management Support Division – Qısaca: MSD)
- Əməliyyatlar Direktorluğu (ing. Assistant Director for Operations – Qısaca: ADO)
- Məhkəmə Təhlükəsizliyi bölməsi (ing. Judicial Security Division – Qısaca: JSD)
- İstintaq Əməliyyatları bölməsi (ing. Investigative Operations Division – Qısaca: IOD)
- Şahidlərin Mühafizəsi bölməsi (ing. Witness Security Division – Qısaca: WSD)
- Məhkumların Nəqli Sistemi (ing. Justice Prisoner and Alien Transportation System – Qısaca: JPATS)
- Taktiki Əməliyyatlar bölməsi (ing. Tactical Operations Division – Qısaca: TOD)
- Məhkum Əməliyyatları bölməsi (ing. Prisoner Operations Division – Qısaca: POD)
- ABŞ Marşallar Xidmətinin direktorunun müavini: Devid Harlou
Bu struktur ABŞ Marşallar Xidmətinin idarəetmə, əməliyyat və dəstək funksiyalarının mərkəzləşdirilmiş şəkildə həyata keçirilməsini təmin edir.

Köməkçi ABŞ Marşalları Corciya ştatının Qlinko şəhərində yerləşən Federal Hüquq-Mühafizə Orqanları Təlim Mərkəzində (ing. Federal Law Enforcement Training Center – Abreviatura|Qısaca]]: FLETC) 19 həftəlik təlim proqramını başa vurmalıdırlar.
- ABŞ Marşallar Xidmətinin direktoru — ABŞ Marşallar Xidmətinin təşkilati rəhbəri hesab olunur.[5]
- ABŞ Marşalı (ing. United States Marshal — müəyyən bir federal dairə üzrə bütün ABŞ Marşallarının fəaliyyətinə nəzarət edir.
- ABŞ Marşalının Baş müavini (ing. Chief Deputy United States Marshal) — Marşallar ofisini və həmin ofisin şəxsi heyətini idarə edir.
- ABŞ Marşalının Nəzarətçi müavini (ing. Supervisory Deputy United States Marshal) — üç və ya daha çox ABŞ Marşalının, eləcə də inzibati katiblərin fəaliyyətinə nəzarət etmək səlahiyyətinə malikdir.
- ABŞ Marşalının müavini United (ing. Deputy United States Marshal) — rəhbərlik səlahiyyətlərinə malik deyil və ABŞ Marşallar Xidmətinin daxilində ən aşağı vəzifə pilləsini təşkil edir.
ABŞ Marşallar Xidməti Amerika mədəniyyətində və kütləvi informasiya vasitələrində geniş şəkildə əks olunmuşdur. Vestern janrlı filmlərdə, tarixi romanlarda və televiziya seriallarında ABŞ marşalları tez-tez qanunun simvolu kimi təqdim edilirlər. Xüsusilə XIX əsr dövrünü əhatə edən filmlərdə marşalların obrazı ABŞ-nin sərhəd ərazilərində asayişin təminatçısı kimi təsvir olunur.
İki əsrdən artıq tarixə malik olan ABŞ Marşallar Xidməti, bu gün də ABŞ-nin federal hüquq-mühafizə sisteminin əsas sütunlarından biri olaraq fəaliyyətini davam etdirir. Tarixi irs ilə müasir əməliyyat imkanlarını birləşdirən ABŞ Marşallar Xidməti, federal məhkəmələrin təhlükəsizliyinin və ədalət mühakiməsinin icrasının təmin olunmasında əvəzsiz rol oynayır.
- ↑ http://www.usmarshals.gov/duties/factsheets/facts-2013.pdf.
- ↑ "United States Marshals Service Historical Timeline". United States Marshals Service. n.d. 4 yanvar 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 may 2015.
- ↑ "United States Marshals Service". Gpo.gov. n.d. 7 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 iyul 2014.
- ↑ "U.S. Marshals Service, 2013 Facts and Figures" (PDF). U.S. Marshals Service. 17 may 2013 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 22 aprel 2013.
- ↑ "Position classification standard for United States Marshal series, GS-0082" (PDF). United States Office of Personnel Management. iyun 1973. 10 sentyabr 2008 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 13 may 2015.
- Ball, Larry D. (1978). The United States Marshals of New Mexico and Arizona Territories, 1846–1912.
- Ball, Larry D. (Summer 1993). Şablon:"'Just and Right in Every Particular': US Marshal Zan Tidball and the Politics of Frontier Law Enforcement" (PDF). Journal of Arizona History 34.2: 177–200. JSTOR i40079610.
- Calhoun, Frederick S. (1989). The Lawmen: United States Marshals and Their Deputies (advance excerpt). Smithsonian Press.
- Ellis, Mark R. (2007). Law and Order in Buffalo Bill's Country: Legal Culture and Community on the Great Plains, 1867–1910. University of Nebraska Press.
- Gomez, Laura E. (2000). "Race, Colonialism, and Criminal Law: Mexicans and the American Criminal Justice System in Territorial New Mexico". Law and Society Review 34:4. 1129–1202.
- Lamar, Howard R. (1998). The New Encyclopedia of the American West. pp. 678–79.
- David S. Turk (2016). Forging the Star: The Official Modern History of the United States Marshals Service. University of North Texas Press.
- usmarshals.gov — rəsmi saytı
- U.S. Marshals Service Office of Public Affairs Official Flickr account
- Court Security Program; Arxivləşdirilib iyul 16, 2011, at the Wayback Machine – includes role in CSOs
- Authority of FBI agents, serving as special deputy United States marshals, to pursue non-federal fugitives
- Deputization of Members of Congress as special deputy U.S. marshals
- USC on the U.S. Marshals Service; Arxivləşdirilib mart 1, 2007, at the Wayback Machine
- Retired US Marshals Association
- U.S. Diplomatic Security Service (DSS)
- Stacia Hylton Director of U.S. Marshals Service 12/23/10 to 6/9/15
- United States Code 14 U.S.C. § 634 "Officers holding certain offices"