Hil (lat. Amomum) — bitkilər aləminin zəncəfilçiçəklilər dəstəsinin zəncəfilkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.
| Hil | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Triba: Cins: Hil |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
| ||||||||||
Vətəni Hindistandır. Ancaq Hindistanla yanaşı, Şri-Lankada, Çində, Afrikada və Amerikada da becərilir. Hilin istifadə edilən əsas hissəsi onun toxumudur.
Hilin gövdəsinin uzunluğu 4-5 metr, meyvəsinin uzunluğu isə 1-4 santimetrdir. Qabığının rəngi sarımtıl yaşıl, toxumunun rəngi qırmızımtıl-qəhvəyidir. İyi kəskin, dadı yandırıcıdır. Qurudulmuş meyvənin 20-53 %-ni qabığı, 47-80 %-ni toxumu təşkil edir. Hilin toxumları qabığından ayrıldıqdan sonra ətrini tez itirdiyi üçün qabığı ilə bir yerdə yığılır. Hilin toxumunda olan efir yağlarının əsasını alfa terpineol, delta limonen, sineol, terpenilasetat təşkil edir. Hil meyvəsinin qabığında efir yağı az (təqribən 0,1-0,7 %), sellüloza isə çoxdur (təqribən 28-31 %). Üyüdülmüş toxumundan həm yeyinti sənayesində, həm də tibbdə geniş istifadə olunur. Hil həm də zəfəran və vanildən sonra üçüncü ən qiymətli ədviyyatdır.
- Amomum alborubellum K.Schum. & Lauterb.
- Amomum andamanicum V.P.Thomas, Dan & M.Sabu
- Amomum apiculatum K.Schum.
- Amomum aquaticum Raeusch.
- Amomum argyrophyllum Ridl.
- Amomum arunachalense Hareesh & M.Sabu
- Amomum bicornutum Ridl.
- Amomum bilabiatum S.Sakai & Nagam.
- Amomum billburttii Škorničk. & Hlavatá
- Amomum biphyllum (Saensouk & P.Saensouk) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum calcicola Lamxay & M.F.Newman
- Amomum carnosum V.P.Thomas & M.Sabu
- Amomum centrocephalum A.D.Poulsen
- Amomum cephalotes Ridl.
- Amomum chaunocephalum K.Schum.
- Amomum chayanianum (Yupparach) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum chevalieri Gagnep. ex Lamxay
- Amomum chong-eui (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum chryseum Lamxay & M.F.Newman
- Amomum cinnamomeum Škorničk., Luu & H.Ð.Trần
- Amomum corrugatum Škorničk., H.Ð.Trần & Luu
- Amomum curtisii (Baker) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum dampuianum V.P.Thomas, M.Sabu & Lalramngh.
- Amomum dealbatum Roxb.
- Amomum deuteramomum K.Schum.
- Amomum diphyllum (K.Schum.) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum dolichanthum D.Fang
- Amomum echinatum Willd.
- Amomum elan (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum erythranthum Y.H.Tan & H.B.Ding
- Amomum exertum (Scort.) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum fangdingii X.E.Ye, Škorničk. & N.H.Xia
- Amomum flavorubellum K.Schum. & Lauterb.
- Amomum foetidum Boonma & Saensouk
- Amomum fragile S.Q.Tong
- Amomum fragrans Škorničk. & Hlavatá
- Amomum glabrum S.Q.Tong
- Amomum globba J.F.Gmel.
- Amomum gymnopodum K.Schum.
- Amomum hainanense Y.S.Ye, J.P.Liao & P.Zou
- Amomum hochreutineri Valeton
- Amomum hypoleucum Thwaites
- Amomum johorense (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum kerbyi (R.M.Sm.) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum kingii Baker
- Amomum kwangsiense D.Fang & X.X.Chen
- Amomum lacteum Ridl.
- Amomum lagarophyllum Škorničk. & Hlavatá
- Amomum laoticum Gagnep.
- Amomum latiflorum (Ridl.) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum limianum (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum longipes Valeton
- Amomum longipetiolatum Merr.
- Amomum lutescens Luu & Škorničk.
- Amomum luzonense Elmer
- Amomum macrodons Scort.
- Amomum maximum Roxb.
- Amomum meghalayense V.P.Thomas, M.Sabu & Sanoj
- Amomum menglaense S.Q.Tong
- Amomum mengtzense H.T.Tsai & P.S.Chen
- Amomum miriflorum Škorničk. & Q.B.Nguyen
- Amomum mizanianum (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum monophyllum Gagnep.
- Amomum nagamiense V.P.Thomas & M.Sabu
- Amomum nimkeyense M.Sabu, Hareesh, Tatum & A.K.Das
- Amomum odontocarpum D.Fang
- Amomum odoratum Škorničk. & Aver.
- Amomum pellitum Ridl.
- Amomum petaloideum (S.Q.Tong) T.L.Wu
- Amomum plicatum Lamxay & M.F.Newman
- Amomum poonsakianum (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum pratisthana J.Sarma, S.Dey, C.K.Salunkhe & Barbhuiya
- Amomum prionocarpum Lamxay & M.F.Newman
- Amomum procurrens Gagnep.
- Amomum puberulum (Ridl.) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum purpureorubrum S.Q.Tong & Y.M.Xia
- Amomum putrescens D.Fang
- Amomum queenslandicum R.M.Sm.
- Amomum ranongense (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum raoi V.P.Thomas & M.Sabu
- Amomum repoeense Pierre ex Gagnep.
- Amomum riwatchii M.Sabu & Hareesh
- Amomum robertsonii Craib
- Amomum rugosum (Y.K.Kam) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum sabuanum V.P.Thomas, Nissar & U.Gupta
- Amomum schistocalyx Y.H.Tan & H.B.Ding
- Amomum schlechteri K.Schum.
- Amomum sericeum Roxb.
- Amomum slahmong (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum smithiae (Y.K.Kam) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum spathilabium Kaewsri
- Amomum stenocarpum Valeton
- Amomum stenosiphon K.Schum.
- Amomum subcapitatum Y.M.Xia
- Bizvari hil (Amomum subulatum Roxb.)
- Amomum sumatranum (Valeton) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum tephrodelphys K.Schum.
- Amomum terminale Ridl.
- Amomum tibeticum (T.L.Wu & S.J.Chen) X.E.Ye, L.Bai & N.H.Xia
- Amomum trianthemum K.Schum.
- Amomum trichanthera Warb.
- Amomum trilobum Gagnep.
- Amomum unifolium Gagnep.
- Amomum velutinum X.E.Ye, Škorničk. & N.H.Xia
- Amomum wandokthong (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá
- Amomum warburgianum K.Schum. & Lauterb.
- Amomum warburgii (K.Schum.) K.Schum.
- Amomum xizangense L.Fu, Jian-P.Huang & Y.S.Ye
- Amomum yingjiangense S.Q.Tong & Y.M.Xia