Arkadaş Zəkai Özgər

Zəkai Özgər 8 yanvar 1948-ci ildə Bursada, Selanik köçkünü olan yeddi uşaqlı bir ailənin beşinci övladı kimi anadan olmuşdur. Atası Əli Özgər Bursa Merinos Fabrikində dövlət qulluqçusu kimi çalışmış, anası Fahriyə Özgər isə evdar qadın olmuşdur. Təhsilinə Bursa Altıparmak İbtidai Məktəbində başlayan Özger, orta məktəb və lisey təhsilini Bursa Atatürk Liseyində davam etdirmişdir.

Ali təhsilini həmin dövrdə Ankara Universitetinin Siyasi Elmlər Fakültəsinə bağlı olan Mətbuat və Yayım Ali Məktəbində tamamlamışdır. Təhsilini başa vurduqdan sonra TRT-nin Ankara bürolarında çalışmışdır.^[4]

Zəkai Özgər 1965-ci ildə, cəmi 17 yaşında ikən dostu Ömər Zəfər Göktürk ilə birlikdə "Kent 16" jurnalını nəşr etdirmişdir. 1965-ci ilin dekabr ayında yalnız bir sayı çıxan bu jurnalda şairin ilk şeiri olan "Niyə qapalıdır qapılarınız – tapa bilmirik" dərc edilmişdir. "Kent 16" jurnalından sonra onun şeirləri və yazıları Soyut, Forum, Papirüs, Yordam, Dost, Yansıma jurnallarında, eləcə də Ulus qəzetinin mədəniyyət–incəsənət səhifələrində yayımlanmışdır. Şeirlərini əsasən Arkadaş Z. Özgər imzası ilə dərc etdirmişdir. Şairin yaradıcılığında, şeir yazdığı illərdəki universitet mühitinin də təsiri ilə, ölüm və cinsəllik mövzuları tez-tez yer almışdır. Dövrünün bir çox şairindən fərqli olaraq, sərt siyasi şeir ənənəsinə qoşulmamış, özünəməxsus, fərdi bir poetik yol seçmişdir.

Erkən vəfatı səbəbilə "Nə vaxt nəşr etsəm, adı "Saqqalsız bir oğlanın faciəsi" olacaq!" dediyi şeir kitabını sağlığında çap etdirmək imkanı olmamışdır. Dərgi və qəzetlərdə yayımlanan şeirləri ölümündən sonra Tekin Sönmez tərəfindən "Şeirlər" adı ilə kitab halında toplanmışdır. Kitabın ikinci nəşri "Sevdadır" adı ilə çıxmış və sonrakı illərdə də bu adla nəşr olunmağa davam etmişdir. 2014-cü ildə isə Kenan Yücel tərəfindən hazırlanaraq, şairin vəsiyyətini nəzərə alan "Saqqaalsız bir oğlanın faciəsi" adı ilə nəşr edilmişdir.

Arkadaş Zəkai Özgər 29 aprel 1973-cü il səhər saatlarında Ankaranın Meşrutiyyət prospekti yaxınlığında ağır yaralı vəziyyətdə tapılmışdır. Numune Xəstəxanasına aparılan Özger, 5 may 1973-cü ildə beyin qanaması nəticəsində vəfat etmişdir. Onun ölümü ilə bağlı müxtəlif mübahisələr mövcuddur. Bəzi mənbələr yolda sürüşərək yıxıldığını və başının yerə dəydiyini iddia etsə də, digər mənbələr 1970-ci illərdə baş verən sağ–sol qarşıdurmaları fonunda zorakılığa məruz qalaraq öldürüldüyünü bildirir. Ölümü ilə bağlı müzakirələr bu gün də davam etməkdədir.^[5] Arkadaş Zəkai Özgərin məzarı Ankaranın Yeni məhəllə rayonunda yerləşən Karşıyaka qəbiristanlığındadır.

Mayıs Yayınları 1996-cı ildən etibarən hər il Arkadaş Zəkai Özgər adına şeir mükafatı təqdim edir. 2021-ci ildə rejissor Ulaş Tosunun çəkdiyi, şairin həyatına həsr olunmuş "Mərhaba, canım" adlı sənədli film nümayiş etdirilmişdir