Əbu Məhəmməd Muhyis-Sünnə əl-Hüseyn ibn Məsud ibn Məhəmməd əl-Fərrə əl-Bəğavi (ərəb. البغوي; 1041 və ya 1044[1], Baqşur[d] – 1122[1], Merverrud[d], Böyük Xorasan) — mühəddis, müfəssir və Şafii fəqihi.
| Bəğavi | |
|---|---|
| ərəb. البغوي | |
| Doğum tarixi | 1041 və ya 1044[1] |
| Doğum yeri |
|
| Vəfat tarixi | 1122[1] (77–81 yaşında) |
| Vəfat yeri |
|
| Elm sahələri | hədis elmi, təfsir |
Uşaqlıq və gənclik illəri haqqında məlumat yoxdur. Bağşurda (Bağ) anadan olduğu üçün nisbəsi "Bəğavi"dir. Atası kürk ticarəti ilə məşğul olduğu üçün Bəğavinin ləqəbi "İbn Fərrə"dir. Digər ləqəbləri isə "Muhyis-Sünnə" və "Rüknəddin"dir. Ona bu ləqəblər, Quran və Sünnə mədəniyyətini təbliğ etdiyi üçün verilmişdir.
1067-ci ildə təhsil üçün Mərvər-Ruda getmiş və burada Şafii fəqihi Qazı Hüseyn ibn Məhəmməd əl-Mərvər-Rudidən fiqh və hədis təhsili almışdır.[2] Xorasanı gəzmiş, Əbu Ömər Əbdülvahid əl-Məlihi, Əbül-Həsən Əli əl-Cüveyni, Əbu Bəkr Yaqub əs-Səyrəfi kimi müəllimlərdən müxtəlif elmləri öyrənmişdir. Daha sonra ikinci vətəni adlandırdığı Mərvər-Rudda məskunlaşmış və müəllimi Qazı Hüseynin vəfatından sonra onun yerinə keçərək bir çox tələbə yetişdirmişdir. Ən qabaqcıl tələbələri isə bunlardır:
- Əbu Mənsur Məhəmməd əl-Əttari. Həfədə olaraq tanınan bu tələbəsi, ondan "Şərhüs-Sünnə"ni rəvayət etmişdir.
- Əbül-Fəth Məhəmməd əl-Həmədani.
- Əbül-Məkərim Fəzlullah ən-Nugani.
Bəğavi, hicri 516-cı (1122) ildə Mərvər-Rudda vəfat etmiş[2] və çox sevdiyi müəllimi Qazı Hüseynin yanında dəfn edilmişdir. Bəzi mənbələrdə vəfat tarixi hicri 510-cu (1116) il olaraq qeyd edilir.[3]
Bəğavi ərəb və fars dillərində fiqh, təfsir və hədis sahələrinə aid əsərlər qələmə almışdır.
- Hədis:
- Şərhis-Sünnə.
- Məsabihus-Sünnə.
- əl-Cəmi-beynəs-Səhiheyn.
- əl-Ənvar fi şəmailin-nəbiyyil-muxtar.
- Şərhu Cəmiit-Tirmizi.[4]
- Təfsir:
- əl-Kifayə fil-Qiraə.
- Məalimüt-Tənzil.
- Fiqh:
- ət-Təhzib.
- Fətəva.
- əl-Kifayə fil-Fiqh.
- Tərcəmətül-Əhkam.
- 1 2 3 4 Deutsche Nationalbibliothek Record #118870130 // Gemeinsame Normdatei (alm.). 2012—2016.
- 1 2 "البغوي، أبو محمد". المكتبة الشاملة. Archived from the original on 13 noyabr 2025. İstifadə tarixi: 4 yanvar 2026.
- ↑ Mevlüt, Güngör. "Begavî, Ferrâ". TDV İslâm Ansiklopedisi. 1992. Archived from the original on 3 iyun 2025. İstifadə tarixi: 4 yanvar 2026.
- ↑ Brokkelman. GAL Suppl (alman). I. Leyden. 268, 622.