Bellatrix

Bellatrix
Bellatrix
	Ulduz
Müşahidə məlumatları; (Dövr J2000.0)
Birbaşa çıxma	5s 25d 7,86s
Meyl	+6° 20′ 58,93″
Məsafə	121 ± 10 parsek
Görünən ulduz ölçüsü (V)	1,64
Bürc	Orion
Astrometriya
Radial sürəti (Rv)	350,42 ± 1,84 km/san
	Fərdi hərəkət
• Birbaşa çıxma	−8,11 ± 0,5 mas/il
• Meyl	−12,88 ± 0,35 mas/il
Parallaks (π)	12,92 ± 0,52 mas
Mütləq ulduz ölçüsü (V)	−2,8
Spektral xüsusiyyətləri
Ulduz təsnifatı	B2V
	Rəng indeksi
• B−V	−0,22
• U−B	−0,88
Fiziki xüsusiyyətləri
Kütləsi	8,4 M☉
Radiusu	6 R☉
Temperaturu	21.840 K
İşıqlandırma gücü	6.400 L☉
Metallığı	−0,25
Fırlanma	53 km/san
Orbit elementləri
Digər təyinatlar
	2MASS J05250786+0620589, HD 35468, HIP 25336, HR 1790, IRAS 05224+0618, SAO 112740, γ Ori, 1RXS J052507.7+062103, BD+06 919, CCDM J05252+0620A, CSV 100483, EUVE J0525+06.3, FK5 201, GC 6668, GCRV 3252, HIC 25336, IDS 05198+0615 A, IRC +10084, JP11 1071, N30 1162, NSV 1972, PLX 1229, PLX 1229.00, PMC 90-93 144, PPM 148916, ROT 793, TD1 4558, TYC 113-1856-1, UBV 5149, uvby98 100035468, WDS J05251+0621A, HGAM 397, WEB 4913, 24 Ori, TIC 365572007, AG+06 574, UBV M 10933, ALS 14777
Verilənlər bazasında məlumat
SIMBAD	* gam Ori
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Bellatrix — Orion bürcünün ekvatorial bölgəsində yerləşən dörd ulduzdan biri. O, Orion bürcündə yerləşən üçüncü ən parlaq ulduz və ehtimal olunan ikili ulduz sistemidir. Qırmızı supernəhəng Betelqeusedən (Alpha Orionis) təxminən 5° qərbdə yerləşir. Bayer təyinatına görə γ Orionis (Gamma Orionis) adlanır. Təxminən 1,6 dəyişən ulduz ölçüsü ilə adətən gecə səmasının 25-ci ən parlaq ulduzudur. Hipparcos kosmik aparatının paralaks ölçmələrinə əsasən, Bellatrix Yerdən təxminən 250±10 işıq ili məsafədə yerləşir.^[11]

Bellatrix adı latın dilində "müharibəçi qadın" mənasını verir. Bu ad ilk dəfə Əbu Məşşar əl-Bəlxi və Yohannes Hispalensisin əsərlərində qeyd olunmuşdur. Əvvəlcə Kapella ulduzuna aid edilsə də, XV əsrdə Viyana astronomiya məktəbi tərəfindən Gamma Orionisə köçürülmüş və Alfonsin cədvəllərinin müasir nəşrlərində görünmüşdür. 2016-cı ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı (IAU) Ulduz Adları üzrə İşçi Qrup (WGSN) təşkil etdi və ulduzların düzgün adlarını kataloqlaşdırmaq və standartlaşdırmaq məqsədi daşıyırdı. WGSN-in iyul 2016-cı il tarixli ilk bülletenində Bellatrix bu ulduz üçün təsdiq edilmiş adlar siyahısına daxil edildi və indi də IAU Ulduz Adları Kataloqunda qeyd olunub.^[12] Johann Bayer 1603-cü ildə Bellatrixi γ Orionis (Gamma Orionis) kimi təyin etmişdir. "Qamma" təyinatı adətən hər bürcün üçüncü ən parlaq ulduzuna verilir.^[13]

Bellatrix həm də Amazon Ulduzu adlanır. Riçard Hinkli Allen bu adın ərəb dilindəki Al Najīd ("Qalib") adının sərbəst tərcüməsindən gəldiyini irəli sürmüşdür. Təxminən 1275-ci ilə aid ərəb səma qlobusunda bu ulduz "şir" mənasını verən المرزم kimi qeyd olunub. Bellatrix Orion bürcündə səma naviqasiyası üçün istifadə edilən dörd naviqasiya ulduzundan biridir. XVII əsrdə Əl Əxsasi əl-Müəkkətin Calendarium əsərində bu ulduz Menkib al Jauza al Aisr ("Nəhəngin sol çiyni") adlandırılmışdır.^[14]

İstinadlar

1 2 3 4 5 Leeuwen F. v. Validation of the new Hipparcos reduction (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2007. Vol. 474, Iss. 2. P. 653–664. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361:20078357 arXiv:0708.1752
↑ Megier A., Strobel A., Galazutdinov G. A., Krełowski J. The interstellar Ca II distance scale (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2009. Vol. 507, Iss. 2. P. 833–840. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361/20079144
↑ Ducati J. R. Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system (ing.). // (untranslated) VizieR, 2002. Vol. 2237.
1 2 Massarotti A., Latham D. W., Stefanik R. P., Fogel J. Rotational and radial velocities for a sample of 761 Hipparcos giants and the role of binarity (ing.). // Astron. J. / J. G. III, E. Vishniac NYC: IOP Publishing, AAS, University of Chicago Press, AIP, 2007. Vol. 135, Iss. 1. P. 209–231. ISSN 0004-6256; 1538-3881 doi:10.1088/0004-6256/135/1/209
↑ Levenhagen R. S., Leister N. V. Spectroscopic analysis of southern B and Be stars (ing.). // Mon. Not. R. Astron. Soc. / D. Flower OUP, 2006. Vol. 371, Iss. 1. P. 252–262. 11 p. ISSN 0035-8711; 1365-2966 doi:10.1111/J.1365-2966.2006.10655.X arXiv:astro-ph/0606149
↑ Sharma K., Kembhavi A., Kembhavi A., Sivarani T., Abraham S., Vaghmare K. Application of convolutional neural networks for stellar spectral classification (ing.). // Mon. Not. R. Astron. Soc. / D. Flower OUP, 2020. Vol. 491, Iss. 2. P. 2280–2300. ISSN 0035-8711; 1365-2966 doi:10.1093/MNRAS/STZ3100 arXiv:1909.05459
↑ Zorec J., Cidale L., Arias M. L., Muratore M. F., Torres A. F., Martayan C. Fundamental parameters of B supergiants from the BCD system. I. Calibration of the (λ_1, D) parameters into Teff (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2009. Vol. 501, Iss. 1. P. 297–320. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361/200811147 arXiv:0903.5134
↑ Gies D. R., Lambert D. L. Carbon, nitrogen, and oxygen abundances in early B-type stars (ing.). // Astrophys. J. / E. Vishniac IOP Publishing, 1992. Vol. 387. P. 673–700. ISSN 0004-637X; 1538-4357 doi:10.1086/171116
↑ Simón-Díaz S., Godart M., Castro N., Herrero A., Puls J., Telting J., Grassitelli L., Aerts C. The IACOB project. III. New observational clues to understand macroturbulent broadening in massive O- and B-type stars (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2016. Vol. 597. 17 p. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361/201628541 arXiv:1608.05508
↑ Burssens S., Simón-Díaz S., Bowman D. M., Holgado G., Michielsen M., de Burgos A., Castro N., Barbá R. H., Aerts C. Variability of OB stars from TESS southern Sectors 1-13 and high-resolution IACOB and OWN spectroscopy (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2020. Vol. 639. P. 61. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361/202037700 arXiv:2005.09658
↑ Schröder, S. E.; Kaper, L.; Lamers, H. J. G. L. M.; Brown, A. G. A. "On the Hipparcos parallaxes of O stars". Astronomy and Astrophysics. 428 (1). 2004: 149–157. arXiv:astro-ph/0408370. Bibcode:2004A&A...428..149S. doi:10.1051/0004-6361:20047185.
↑ Cazorla, Constantin; Nazé, Yaël. "B stars seen at high resolution by XMM-Newton". Astronomy & Astrophysics (ingilis). 608. 1 dekabr 2017: A54. arXiv:1712.02968. Bibcode:2017A&A...608A..54C. doi:10.1051/0004-6361/201731562. ISSN 0004-6361.
↑ Borisov, S. B.; Chilingarian, I. V.; Rubtsov, E. V.; və b. "New Generation Stellar Spectral Libraries in the Optical and Near-infrared. I. The Recalibrated UVES-POP Library for Stellar Population Synthesis". The Astrophysical Journal Supplement Series. 266 (1). 2023: 11. arXiv:2211.09130. Bibcode:2023ApJS..266...11B. doi:10.3847/1538-4365/acc321.
↑ Lefever, K.; və b. "Spectroscopic determination of the fundamental parameters of 66 B-type stars in the field-of-view of the CoRoT satellite". Astronomy and Astrophysics. 515. iyun 2010: A74. arXiv:0910.2851. Bibcode:2010A&A...515A..74L. doi:10.1051/0004-6361/200911956.

[_b523aab6d5d22b02-1] 1 2 3 4 5 Leeuwen F. v. Validation of the new Hipparcos reduction (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2007. Vol. 474, Iss. 2. P. 653–664. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361:20078357 arXiv:0708.1752

[_ae3e5652422beaf9-2] Megier A., Strobel A., Galazutdinov G. A., Krełowski J. The interstellar Ca II distance scale (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2009. Vol. 507, Iss. 2. P. 833–840. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361/20079144

[_02917350919941e1-3] Ducati J. R. Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system (ing.). // (untranslated) VizieR, 2002. Vol. 2237.

[_fb4746e2feb7faa5-4] 1 2 Massarotti A., Latham D. W., Stefanik R. P., Fogel J. Rotational and radial velocities for a sample of 761 Hipparcos giants and the role of binarity (ing.). // Astron. J. / J. G. III, E. Vishniac NYC: IOP Publishing, AAS, University of Chicago Press, AIP, 2007. Vol. 135, Iss. 1. P. 209–231. ISSN 0004-6256; 1538-3881 doi:10.1088/0004-6256/135/1/209

[_bd235f1d90ce17fa-5] Levenhagen R. S., Leister N. V. Spectroscopic analysis of southern B and Be stars (ing.). // Mon. Not. R. Astron. Soc. / D. Flower OUP, 2006. Vol. 371, Iss. 1. P. 252–262. 11 p. ISSN 0035-8711; 1365-2966 doi:10.1111/J.1365-2966.2006.10655.X arXiv:astro-ph/0606149

[_7af0b19534451920-6] Sharma K., Kembhavi A., Kembhavi A., Sivarani T., Abraham S., Vaghmare K. Application of convolutional neural networks for stellar spectral classification (ing.). // Mon. Not. R. Astron. Soc. / D. Flower OUP, 2020. Vol. 491, Iss. 2. P. 2280–2300. ISSN 0035-8711; 1365-2966 doi:10.1093/MNRAS/STZ3100 arXiv:1909.05459

[_754e57fe6b941013-7] Zorec J., Cidale L., Arias M. L., Muratore M. F., Torres A. F., Martayan C. Fundamental parameters of B supergiants from the BCD system. I. Calibration of the (λ_1, D) parameters into Teff (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2009. Vol. 501, Iss. 1. P. 297–320. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361/200811147 arXiv:0903.5134

[_2fa15002a64092ed-8] Gies D. R., Lambert D. L. Carbon, nitrogen, and oxygen abundances in early B-type stars (ing.). // Astrophys. J. / E. Vishniac IOP Publishing, 1992. Vol. 387. P. 673–700. ISSN 0004-637X; 1538-4357 doi:10.1086/171116

[_89b709cf331646fe-9] Simón-Díaz S., Godart M., Castro N., Herrero A., Puls J., Telting J., Grassitelli L., Aerts C. The IACOB project. III. New observational clues to understand macroturbulent broadening in massive O- and B-type stars (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2016. Vol. 597. 17 p. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361/201628541 arXiv:1608.05508

[_ed033e0e544600b0-10] Burssens S., Simón-Díaz S., Bowman D. M., Holgado G., Michielsen M., de Burgos A., Castro N., Barbá R. H., Aerts C. Variability of OB stars from TESS southern Sectors 1-13 and high-resolution IACOB and OWN spectroscopy (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2020. Vol. 639. P. 61. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361/202037700 arXiv:2005.09658

[schroder-11] Schröder, S. E.; Kaper, L.; Lamers, H. J. G. L. M.; Brown, A. G. A. "On the Hipparcos parallaxes of O stars". Astronomy and Astrophysics. 428 (1). 2004: 149–157. arXiv:astro-ph/0408370. Bibcode:2004A&A...428..149S. doi:10.1051/0004-6361:20047185.

[Cazorla2017-12] Cazorla, Constantin; Nazé, Yaël. "B stars seen at high resolution by XMM-Newton". Astronomy & Astrophysics (ingilis). 608. 1 dekabr 2017: A54. arXiv:1712.02968. Bibcode:2017A&A...608A..54C. doi:10.1051/0004-6361/201731562. ISSN 0004-6361.

[Borisov2023-13] Borisov, S. B.; Chilingarian, I. V.; Rubtsov, E. V.; və b. "New Generation Stellar Spectral Libraries in the Optical and Near-infrared. I. The Recalibrated UVES-POP Library for Stellar Population Synthesis". The Astrophysical Journal Supplement Series. 266 (1). 2023: 11. arXiv:2211.09130. Bibcode:2023ApJS..266...11B. doi:10.3847/1538-4365/acc321.

[aaa515_A74-14] Lefever, K.; və b. "Spectroscopic determination of the fundamental parameters of 66 B-type stars in the field-of-view of the CoRoT satellite". Astronomy and Astrophysics. 515. iyun 2010: A74. arXiv:0910.2851. Bibcode:2010A&A...515A..74L. doi:10.1051/0004-6361/200911956.

[11]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[12]

[13]

[14]