Bilişt (alb. Bilisht və ya alb. Bilishti) – Albaniya Respublikasında şəhər və keçmiş bələdiyyə.
| Bilişt | |
|---|---|
| Bilishti Bilisht | |
 | |
| 40°37′39″ şm. e. 20°59′24″ ş. u. | |
| Ölkə | |
| Tarixi və coğrafiyası | |
| Mərkəzin hündürlüyü | 922 m |
| Saat qurşağı | |
| Əhalisi | |
| Əhalisi |
|
| Rəqəmsal identifikatorlar | |
| Telefon kodu | +355 0811 |
| Poçt indeksi | 7006 |
| Nəqliyyat kodu | MK |
  Bilişt | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
2015-ci ildə yerli idarəetmə islahatından sonra Devoll bələdiyyəsinin mərkəzi olmuşdur.
2023-cü il siyahıyaalınmasına əsasən əhalinisin sayı 7287 nəfərdir.[3]
Bilişt şəhəri Albaniyanın ən cənub-şərq şəhəridir. Devoll Vadisinin şərqində, dəniz səviyyəsindən təxminən 880-970 m yüksəklikdə, Devoll çayının yatağından şəhərin üzərindəki Kokogllava təpəsinə qədər uzanan təpəli relyefdə yerləşir. Ərazisi 1,4 km2 sahəni əhatə edir. Dəniz səviyyəsindən orta hündürlüyü 925 m olan Bilişt, Ersekëdən (dəniz səviyyəsindən 1020 m yüksəklikdə) sonra Albaniyanın ikinci ən yüksək şəhəridir.
Şəhər çox əlverişli coğrafi mövqeyə malikdir. Albaniyanı Yunanıstanla şərqdən 7 km məsafədə yerləşən Kapştiçe gömrük məntəqəsini birləşdirən avtomobil yolu keçir. Şimalda şəhər Bitincke, şərqdə Kokogllava (dəniz səviyyəsindən 1140 m yüksəklikdə), Stranra (dəniz səviyyəsindən 1280 m yüksəklikdə), Sellce (Bilişt yaxınlığındakı erkən yaşayış yeri) və Vernik təpələri ilə həmsərhəddir, cənubda Vişoçiçe, qərbdə isə Devoll çayı və Poloske (4 km), Kuç (3 km), Baban (5,5 km) və Hoçişt (6,5 km) kimi kəndlərlə həmsərhəddir.
Müsəlman sufi müqəddəsi Qazım Babanın qəbri Biliştdə yerləşir.[4]
Bilişt yaxınlığında erkən Dəmir dövrünə aid istehkam yeri mövcuddur.[5]
Osmanlı imperiyası müasir Albaniya ərazisini işğal etdikdə, Bilişt şəhəri də osmanlılar tərəfindən tutulur. 16-cı əsrdə şəhər Sufi təriqətinin mərkəzinə çevrilir. [6]
Böyük Şərq Böhranı zamanı San Stefano Müqaviləsi ilə, Biliştdə daxil olmaq Albaniya ərazilərinin böyük bir hissəsiBolqarıstan dövlətinə keçmişdir.[7]
Balkan müharibələrindən (1912–1913) sonra Bilişt Albaniyanın tabeçiliyinə keçmişdir. Sərhədin yunan tərəfindəki bəzi müsəlman olan alban kəndlərinin sakinləri dini meyarlara əsasən Yunan-Türkiyə əhali mübadiləsi (1923) zamanı Türkiyəyə göndərilənə qədər Bilişt bazar şəhəri kimi fəaliyyət göstərmişdir.[8]
1923-cü il Albaniya siyahıyaalınmasına görə Bilişt şəhər statusu almışdır.[9]
Müharibələrarası dövrdə Biliştdə Rifai Sufi Ordeninin icması mövcud idi.[10] Bu dövrdə ətrafdakı müsəlman kənd əhalisinin bir hissəsi Avstraliyaya mühacirət etmişdi.
1960-cı illərdə Bilişt və qonşu Korçe ətrafındakı ərazilər ölkənin dağlıq rayonlarında (500 metr və daha yüksək) ən yüksək əhali sıxlığına malik idi.
2010-cu illərin sonlarında tikilmiş və Azərbaycan qazını Avropaya daşıyan Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) Biliştdən keçir.[11][12]
- ↑ 1 2 3 GeoNames (ing.). 2005.
- ↑ Brinkhoff T. Albania: Prefectures and Cities - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information.
- ↑ "Census of Population and Housing". Instat (ingilis). İstifadə tarixi: 2 yanvar 2026.
- ↑ home.olemiss.edu https://home.olemiss.edu/~mldyer/balk/article2.html (#bare_url_missing_title). İstifadə tarixi: 2 yanvar 2026.
- ↑ Hammond, Nicholas Geoffrey Lemprière. Collected Studies: Alexander and his successors in Macedonia (ingilis). A.M. Hakkert. 1994.
- ↑ Clayer, Nathalie. L'Albanie, pays des derviches: les ordres mystiques musulmans en Albanie à l'époque post-ottomane, 1912-1967 (fransız). In Kommission bei Otto Harrassowitz. 1990. ISBN 978-3-447-03088-5.
- ↑ Passato e presente (italyan). La Nuova Italia. 1996.
- ↑ Hemming, Andreas; Kera, Gentiana; Pandelejmoni, Enriketa. Albania: Family, Society and Culture in the 20th Century (ingilis). LIT Verlag Münster. 2012. ISBN 978-3-643-50144-8.
- ↑ Elsie, Robert. Albanien im Umbruch: eine Bestandsaufnahme (ingilis). R. Oldenbourg. 1990. ISBN 978-3-486-55848-7.
- ↑ Schmitt, Oliver Jens. Religion und Kultur im albanischsprachigen Südosteuropa (ingilis). Peter Lang. 2010. ISBN 978-3-631-60295-9.
- ↑ Jirušek, Martin. Politicization in the Natural Gas Sector in South-Eastern Europe: Thing of the Past or Vivid Present? (ingilis). Masarykova univerzita. 1 yanvar 2018. ISBN 978-80-210-8982-2.
- ↑ Ταρσούδη, Βασιλική. "Το δίκαιο μεταφοράς φυσικού αερίου στην ΕΕ και ειδικότερα το καθεστώς του αγωγού TAP και το σύμφωνο φιλοξενούσας χώρας". 12 yanvar 2021. doi:10.26257/heal.duth.10445.