Dərman köpəkdili (lat. Cynoglossum officinale) — bitkilər aləminin göyzabançiçəklilər dəstəsinin göyzabankimilər fəsiləsinin köpəkdili cinsinə aid bitki növü.
| Dərman köpəkdili | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Triba: Yarımtriba: Cins: Növ: Dərman köpəkdili |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
| ||||||||||
Hündürlüyü 40-85 sm, gövdəsi sıx yarpaqla örtülmüş, düzduran, şırımlı, yuxarı hissədə süpürgəvari budaqlanmış, bozumtul tüklü, qara mil kökləri torpağın içərisinə vertikal yeriyən ikiillik ot bitkisidir. Yarpaqları yumşaq və basıqtükcüklüdür, uzundur, neştərə oxşar, sivri ucludur, aşağı yarpaqları saplağa daralmışdır və saplaqla birgə uzunluğu 10-21,5 sm, eni 18-30 mm-dir. Ondan sonrakı yarpaqlar oturaqdır, uzunluğu 9-19 sm və eni 12-20 mm-dir; kökətrafı yarpaqları bitki çiçək açana qədər quruyur. Çiçək qrupu süpürgəvaridir və meyvə verəndə budaqları uzanmış halda olur. Çiçək saplağı yumşaq-boz tükcüklüdür və nazikdir, kasacıqla eynidir, meyvə verən zaman 10-13 sm-ə qədər uzanır və aşağıya doğru qövsşəkilli əyilir. Tac çirkli tünd-qırmızı və ya qırmızı-göy rənglidir, qıfa oxşardır. Fındıqcalar 5-7 mm uzunluqdadır, enliyumurtavari, arxa hissədən demək olar ki, yastı, kənarları az qalxmış və qalınlaşmışdır, üzərində seyrək tikanları vardır. Fındıqcanın yan və qarın tərəfi tikanlarla sıx örtülüdür. May-iyun aylarında çiçəkləyir, iyul ayında meyvə verir.
BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, Alazan-Əyriçay, Kür düz., KQ şimal, Nax.-dağ., Talış. Orta dağ qurşağına qədər. Kolluqların arasında, tullantı yerlərdə, çayların çınqıllı yerlərində bitir.
Kolluqlarda, çayların çınqıllı yerlərində, alaqlı yerlərdə rast gəlinir.
Tərkibində zəhərlialkaloid olan bitkidir. Bundan başqa tərkibində efir yağları da vardır və bal verən bitkidir.
- Cynoglossum album Gueldenst.
- Cynoglossum angustifolium E.A.Duchesne
- Cynoglossum bicolor Willd.
- Cynoglossum bracteolatum Opiz
- Cynoglossum castellanum Pau
- Cynoglossum foetens Gilib.
- Cynoglossum hybridum Thuill.
- Cynoglossum nebrodense var. areolatum Boiss.
- Cynoglossum officinale var. albiflorum Opiz
- Cynoglossum officinale var. album Gray
- Cynoglossum officinale var. angustifolium Cariot
- Cynoglossum officinale var. areolatum (Boiss.) Kusn.
- Cynoglossum officinale f. bicolor (Willd.) Asch. & Graebn.
- Cynoglossum officinale subvar. bicolor (Willd.) Rouy
- Cynoglossum officinale var. bicolor (Willd.) Lehm.
- Cynoglossum officinale var. canescens Ten.
- Cynoglossum officinale f. canescens Domin
- Cynoglossum officinale var. collinum Vis.
- Cynoglossum officinale var. corsicum E.Rev. ex Brand
- Cynoglossum officinale dentatum Lapeyr.
- Cynoglossum officinale var. eglochidiatum Domin
- Cynoglossum officinale var. glochidiatum Domin
- Cynoglossum officinale var. hybridum (Thuill.) Mérat
- Cynoglossum officinale f. hybridum (Thuill.) Brand
- Cynoglossum officinale macranthum Opiz
- Cynoglossum officinale micranthum Opiz
- Cynoglossum officinale micranthum Opiz
- Cynoglossum officinale microcarpum Sennen
- Cynoglossum officinale f. paucisetum (Borbás) Jáv.
- Cynoglossum officinale var. purpureum Opiz
- Cynoglossum officinale var. scabrifolia Willk.
- Cynoglossum officinale var. scabrifolium Willk.
- Cynoglossum officinale var. sempervirens Roth
- Cynoglossum officinale var. subglabrum Mérat
- Cynoglossum officinale f. viride Domin
- Cynoglossum paucisetum Borbás
- Cynoglossum punctatum Borbás ex T.Durand & B.D.Jacks.
- Cynoglossum ruderale Salisb.
- Cynoglossum suavifolium Pau
- Cynoglossum vulgare L.
- ↑ Linnaeus C. Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 134.