Əbu Süleyman Davud ibn Nuseyr ət-Tai (ərəb. داود الطائي; 710-cu illər, Kufə – 781, Kufə) — ilk dövr sufilərindən biri, zahid.[1]
| Davud ət-Tai | |
|---|---|
| ərəb. داود الطائي | |
| Doğum tarixi | 710-cu illər |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 781 |
| Vəfat yeri | |
| Elm sahələri | sufilik, fiqh |
| Elmi rəhbəri | Əbu Hənifə |
| Tanınmış yetirməsi | Məruf əl-Kərxi |
Doğum tarixi naməlumdur. Zəhəbi doğum tarixinin hicri II (VIII) əsrin əvvəlləri olduğunu qeyd edib.[2] Kufədə uzun müddət Əbu Hənifədən fiqh və hədis təhsili alıb. Əbu Hənifənin ən sevimli tələbələrindən olan Davud, fiqh və hədisdə yüksək səviyyəyə çatmışdır. Həmçinin təsirli nitq qabiyyətinə malik olan Davud, ehtimal ki, kobud da danışmışdır. Belə ki, bir nəfəri dəyənək ilə vurduqdan sonra müəllimi Əbu Hənifə onu belə danlamışdır:
 |
Əbu Süleyman, sənin əlin də, dilin də çox uzanıb! |  |
Rəvayətə görə, bu hadisədən sonra Davud heç danışmamış, nə sual vermiş, nə də verilən suallara cavab vermişdir.[2][3]
Davud, bir səbəbdən (mənbələrdə müxtəlif səbəblər qeyd edilib) qələmə aldığı kitabları Fərata ataraq tamamı ilə sufiliyə və ibadətə yönəlmiş,[3][4] namaz vaxtları istisna olmaqla, evindən çıxmamışdır.[2] Sufilikdə mürşidinin Həbib ər-Rəi adlı bir şəxs olduğu deyilib. O, tabiin başda olmaqla, bir çox görkəmli şəxslə görüşmüşdür. Harun ər-Rəşid, Cəfər əs-Sadiq, İbrahim ibn Ədhəm və Fudeyl ibn İyad bu şəxslərdəndir.
Davud ət-Tainin həyatında az yemək, az yatmaq, az danışmaq, Allah qorxusu və axirət qayğısı kimi anlayışları müşahidə etmək mümkündür. Belə ki, Qureyşi, Davuda hakim olan halın kədər olduğunu qeyd etmişdir.[4] O, iyirmi il boyunca evinin tavanına belə baxmamış, ancaq öz daxili aləmi ilə məşğul olmuşdur.
Onun ən tanınmış müridi Məruf əl-Kərxidir.
Davud gizlin bir yerdə basdırılmasını vəsiyyət etmişdir. O, Quran oxuyarkən xarabalığa çevrilmiş evində vəfat etmişdir. Mənbələrdəki rəvayətə görə, o, cəhənnəmlə bağlı gecədən səhərə kimi oxuduğu ayələrin təsirindən xəstələnmiş və vəfat etmişdir. Mənbələrdə onun vəfat tarixinin hicri 160-166-cı (776-783) illər arasında olduğu qeyd edilib.[1]
- 1 2 Kara, Mustafa. "Dâvûd et-Tâî". TDV İslâm Ansiklopedisi. 1994. 6 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 yanvar 2026.
- 1 2 3 Zəhəbi. Siyəru Aləmin-Nubəla (ərəb). VII. 423, 424.
- 1 2 əl-İsfəhani, Əbu Nuaym. Hilyətül-Övliya (ərəb). VII. Qahirə. 1974–1979. 336.
- 1 2 Qureyşi, Əbdülkərim. Risalə (türk). Uludağ, Süleyman Uludağ tərəfindən tərcümə olunub. İstanbul. 1981. 123–124.