Eta Orionis (Algjebbah) (latınlaşdırılmış η Orionis) — Orion bürcündə yerləşən çoxlu ulduz sistemi. Orion Kəmərinin qərbində, Delta Orionis və Rigel arasında yerləşir və Delta Orionisa Rigeldən daha yaxındır. Yerdən təxminən 1,000 işıq ili məsafədə yerləşir və Orion OB1 assosiasiyasının bir hissəsidir. Ərəb dilində ulduzun adına Əl-Cabbarda (Algjebbah) deyilir.[7]
| Eta Orionis | |||
|---|---|---|---|
| Ulduz | |||
| | |||
| Müşahidə məlumatları (Dövr J2000.0) |
|||
| Birbaşa çıxma | 5s 24d 28,62s[1] | ||
| Meyl | −2° 23′ 49,73″[1] | ||
| Görünən ulduz ölçüsü (V) | 3,35[2] | ||
| Bürc | Orion | ||
| Astrometriya | |||
| Radial sürəti (Rv) | 19,5 ± 7,4 km/san[3] | ||
| Fərdi hərəkət | |||
| • Birbaşa çıxma | −0,71 ± 1,13 mas/il[1] | ||
| • Meyl | −3,46 ± 0,85 mas/il[1] | ||
| Parallaks (π) | 3,34 ± 1,07 mas[1] | ||
| Spektral xüsusiyyətləri | |||
| Ulduz təsnifatı | B1V+B2:[4] | ||
| Rəng indeksi | |||
| • B−V | −0,17 | ||
| • U−B | −0,93 | ||
| Dəyişən | güm. [5] | ||
| Fiziki xüsusiyyətləri | |||
| Temperaturu | 25.900 K[6] | ||
| İşıqlandırma gücü | 29.476 L☉ | ||
| Fırlanma | 53 ± 1 km/san[6] | ||
| Orbit elementləri | |||
|
|||
| Verilənlər bazasında məlumat | |||
| SIMBAD | * eta Ori | ||
Eta Orionis çoxlu ulduz kataloqlarında iki yoldaş ulduzla siyahıya alınmışdır: parlaq B komponenti 2″-dən az məsafədə; və zəif C komponenti təxminən 2′ məsafədə. Bu iki ulduzun hər 1,800 ildə bir orbit etdiyi təxmin edilir.[8]
Əsas ulduz, Eta Orionis A, özü də spektroskopik üçlü ulduzdur və müxtəlif radial sürətlərə malik çoxlu spektral xətlərlə tanınır. Ən uzaq komponent olan Ac, speckle interferometriyası ilə ayrılmışdır və təxminən 0.04″ ayrılıqda yerləşir. Bu komponent digər ikisi ətrafında 9.4 ildə bir orbit edir. Ən yaxın iki ulduz, Aa və Ab, yalnız təxminən bir astronomik vahidin onda biri qədər ayrılıqda yerləşir və təxminən səkkiz gündən az bir müddətdə orbit edirlər.[9]
Eta Orionis hər dörd gündə bir parlaqlıqda azalma yaşayır, birləşmiş görünən ulduz ölçüsü 3.31-dən təxminən 3.6-ya qədər düşür. Bu, ən yaxın iki komponent olan Aa və Ab arasındakı tutulmalar nəticəsində baş verir. Əsas və ikincil tutulmalar çox oxşardır, müvafiq olaraq 0.24 və 0.23 ulduz ölçüsü dərinliyindədir.[10]
Həmçinin, Ab komponentinin özü də 0.3 günlük dövrə və çox kiçik amplituda ilə daxili dəyişkənliyə malik olduğu irəli sürülmüşdür. Bu ulduz qeyri-adi dəyişkən spektral xətlərə malikdir və β Cephei dəyişkənliyi instabil zolağında yerləşir. Lakin indi dəyişkən komponentin ya B, ya da Ac olduğu düşünülür, bu da görünməyən bir yoldaş və ya fırlanma modulyasiyası ilə əlaqədar ola bilər. Faktiki dövr 0.432 gündür və 0.3 günlük dövr bir alias idi.[11]
- 1 2 3 4 5 Leeuwen F. v. Validation of the new Hipparcos reduction (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2007. Vol. 474, Iss. 2. P. 653–664. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361:20078357 arXiv:0708.1752
- ↑ Ducati J. R. Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system (ing.). // (untranslated) VizieR, 2002. Vol. 2237.
- ↑ N.V. Kharchenko, R.-D. Scholz, A.E. Piskunov, Röser S., Schilbach E. Astrophysical supplements to the ASCC-2.5: Ia. Radial velocities of ∼55000 stars and mean radial velocities of 516 Galactic open clusters and associations (ing.). // Astron. Nachr. Wiley, 2007. Vol. 328, Iss. 9. P. 889–896. ISSN 0004-6337; 1521-3994 doi:10.1002/ASNA.200710776 arXiv:0705.0878
- ↑ Levato H. Rotational velocities and spectral types for a sample of binary systems (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 1975. Vol. 19. P. 91–99. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846
- ↑ General Catalogue of Variable Stars.
- 1 2 Arcos C., Kanaan S., Chávez J., Vanzi L., Araya I., Curé M. Stellar parameters and H α line profile variability of Be stars in the BeSOS survey (ing.). // Mon. Not. R. Astron. Soc. / D. Flower OUP, 2018. Vol. 474, Iss. 4. P. 5287–5299. 13 p. ISSN 0035-8711; 1365-2966 doi:10.1093/MNRAS/STX3075 arXiv:1711.08675
- ↑ Darling, David. "Orion (constellation)". İstifadə tarixi: 10 iyun 2025.
- ↑ Southworth, John; Bowman, Dominic M. "High-mass pulsators in eclipsing binaries observed using TESS". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 513 (3). iyul 2022: 3191–3209. arXiv:2203.15365. Bibcode:2022MNRAS.513.3191S. doi:10.1093/mnras/stac875.
- ↑ Crawford, D. L.; Barnes, J. V.; Golson, J. C. "Four-color, H-beta, and UBV photometry for bright B-type stars in the northern hemisphere". The Astronomical Journal. 76. 1971: 1058. Bibcode:1971AJ.....76.1058C. doi:10.1086/111220.
- ↑ De Mey, K.; Aerts, C.; Waelkens, C.; Van Winckel, H. "The early-type multiple system η Orionis. II. Line profile variations in component Ab". Astronomy and Astrophysics. 310. 1996: 164. Bibcode:1996A&A...310..164D.
- ↑ Balega, I. I; Balega, Yu. Yu; Hofmann, K. -H; Tokovinin, A. A; Weigelt, G. P. "Parameters of four multiple systems from speckle interferometry". Astronomy Letters. 25 (12). 1999: 797. Bibcode:1999AstL...25..797B.