Jorj Dümezil (fr. Georges Dumézil; 4 mart 1898[1][2][…], XII arondisman[3] – 11 oktyabr 1986[1][2][…], V arondisman[3]) — Fransa linqvisti, mifologiya[5] üzrə ixtisaslaşmış fransız filoloqu, dilçi və dinşünas alim idi. O, İstanbul Universitetinin professoru, École pratique des hautes études və Collège de France və Academie Française-nin üzvü idi. Dümezil Proto-Hind-Avropa mifologiyası və cəmiyyəti haqqında üçfunksional fərziyyəni tərtib etməsi ilə məşhurdur. Onun tədqiqatları müqayisəli mifologiya və Hind-Avropaşünaslıq sahələrinə böyük təsir göstərmişdir. 1930-cu illərdə o, 1980-ci illərdə və sonralar solçu alimlərin tənqidinə səbəb olan Action Française qrupunun tərəfdarı idi.
| Jorj Dümezil | |
|---|---|
| fr. Georges Dumézil | |
 | |
| Doğum adı | Georges Edmond Raoul Dumézil[3] |
| Doğum tarixi | 4 mart 1898[1][2][…] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 11 oktyabr 1986[1][2][…] (88 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Vəfat səbəbi | beyin-damar xəstəliyi[d] |
| Elm sahələri | filologiya, mifologiya |
| Elmi dərəcəsi |
|
| İş yerləri | |
| Təhsili |
|
| Üzvlüyü |
|
| Mükafatları |
   |
 |
|
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Jorj Dümezil 4 mart 1898-ci ildə Parisdə anadan olub, Jan Dümezil və Marqarit Dutiyerin oğlu. Atası Fransa ordusunun yüksək təhsilli generalı idi[6]. Dümezil Parisdə Nyuşatou Kollecində, Troyes Liseyində, Luis-le-Qran Liseyində və Tarbes Liseyində təhsil almışdır. O, qədim yunan və latın dillərinə erkən yaşda yiyələnib. Frans Boppun tələbəsi və Dümezilin dostlarından birinin babası olan Mişel Brealın təsiri ilə Dümezil Sanskrit dilini mənimsədi və Hind-Avropa mifologiyasına və dininə güclü maraq göstərdi[7]. 1916-cı ildə École normale supérieure məktəbində təhsil almağa başladı. Birinci Dünya Müharibəsi zamanı Dümezil Fransız Ordusunda artilleriya zabiti kimi xidmət etdi və bunun üçün Croix de Guerre aldı. Onun atası müharibə zamanı fransız artilleriya korpusunun baş müfəttişi idi. Dümezil 1919-cu ildə ENS-də təhsilinə qayıtdı. Onun ən dəyər verdiyi müəllimi, ona İran və Hind-Avropa dilçiliyini öyrədən Antuan Meylet idi. Meyletin Dümezə böyük təsiri var idi. Meyletin digər tələbələrindən fərqli olaraq, Dümezil dilçilikdən daha çox mifologiya ilə maraqlanırdı. 19-cu əsrdə Frans Feliks Adalbert Kuhn, Maks Müller və Elard Hüqo Meyer kimi filoloqlar müqayisəli mifologiya üzərində diqqətəlayiq iş aparmışdılar, lakin o vaxtdan onların nəzəriyyələrinin əsas etibarı ilə sübuta yetirilmədiyi aşkar edilmişdir[8] Dümezil müqayisəli mifologiya sahəsini həmin dövründəki nüfüzdan düşmüş vəziyyətindən xilas etməyə qərar verdi.
- Le crime des Lemniennes: rites et legendes du monde egeen, Geuthner (Paris), 1924.
- Le festin d'immortalite: Etude de mythologie comparee indo-europenne, Volume 34, Annales du MuseeGuimet, Bibliothèque d'etudes, Geuthner (Paris), 1924.
- Le probleme des Centaures: Etude de mythologie comparee indo-europenne, Volume 41, Annales du MuseeGuimet, Bibliothèque d'etudes, Geuthner (Paris), 1929.
- Legendes sur les Nartes, Champion (Paris), 1930.
- La langue des Oubykhs, Champion (Paris), 1931.
- Etudes comparatives sur les langues caucasiennes du nord-ouest, Adrien-Maisonneuve (Paris), 1932.
- Introduction a la grammaire comparee des langues caucasiennes du nord, Champion (Paris), 1933.
- Recherches comparatives sur le verbe caucasien, 1933.
- Ouranos-Varuna: Etude de mythologie comparee indo-europenne, Adrien-Maisonneuve (Paris), 1934.
- Flamen-Brahman, Volume 51, Annales du Musée Guimet, Bibliothèque de vulgarisation, Geuthner (Paris), 1935.
- Contes lazes, Institut d'ethnologie (Paris), 1937.
- Mythes et dieux des Germains: Esai d'interpretation comparative, Leroux (Paris), 1939.
- Jupiter, Mars, Quirinus: Essai sur la conception indo-europennes de la societe et sur les origines de Rome, Gallimard (Paris), 1941.
- Horace et les Curiaces, Gallimard (Paris), 1942.
- Servius et la fortune, Gallimard (Paris), 1943.
- Naissance de Rome: Jupiter, Mars, Quirinus II, Gallimard (Paris), 1944.
- Naissance d'archanges, Jupiter, Mars, Quirinus III: Essai sur la formation de la theologie zoroastrienne, Gallimard (Paris), 1945.
- Tarpeia, Gallimard (Paris), 1947.
- Loki, G. P. Maisonneuve (Paris), 1948.
- Mitra-Varuna: Essai sur deux representations indo-europennes de la souverainete, Gallimard (Paris), 1948, translation by Derek Coltman published as Mitra-Varuna: An Essay on Two Indo-European Representations of Sovereignty, Zone Books (New York, NY), 1988.
- L'heritage indo-europenne a Rome, Gallimard (Paris), 1949.
- Le troiseme souverain: Essai sur le dieu indo-iranien Aryaman et sur la formation de l'histoire mythique d'Irlande, G. P. Maisonneuve, 1949.
- Les dieux des Indo-Europennes, Presses Universitaires de France (Paris), 1952.
- Rituels indo-europennes a Rome, Klincksieck (Paris), 1954.
- Aspects de la fonction guerriere chez les Indo-Europennes, Presses Universitaires de France (Paris), 1956.
- Deesses latines et mythes vediques, Collection Latomus (Brüksel), 1956.
- (Editor and translator) Contes et legendes des Oubykhs, Institut d'ethnologie (Paris), 1957.
- L'ideologie tripartie des Indo-Europennes, Collection Latomus, 1958.
- Etudes oubykhs, A. Maisonneuve, 1959.
- Notes sur le parler d'un Armenien musulman de Hemsin, Palais des Academies (Brüksel), 1964.
- (Editor and translator) Le livre des heros, Gallimard (Paris), 1965.
- Les dieux des Germains: Essai sur la formation de la religion scandinave, Presses Universitaires de France (Paris), 1959, translation published in Mythe et epopee, three volumes, Gallimard (Paris), 1968–73.
- Documents anatoliens sur les langues et les traditions du Caucase, A. Maisonneuve, 1960.
- La religion romaine archaique, Payot (Paris), 1966, translation by Philip Krapp published as Archaic Roman Religion, University of Chicago Press (Chicago, IL), 1970.
- The Destiny of the Warrior, translation by Alf Hiltebeitel, University of Chicago Press (Chicago, IL), 1970.
- Du myth au roman: La saga de Hadingus, Press universitaires de France (Paris), 1970, translation by Derek Coltman published as From Myth to Fiction: The Saga of Hadingus, University of Chicago Press (Chicago, IL), 1973.
- Heur et malheur de guerrier, second edition, Presses Universitaires de France (Paris), 1970.
- Gods of the Ancient Northmen, University of California Press (Berkeley), 1973.
- The Destiny of a King, translation by Alf Hiltebeitel, University of Chicago Press (Chicago, IL), 1974.
- Fetes romaines d'ete et d'automne suivi de Dix questions romaines, Gallimard (Paris), 1975.
- Les dieux souverains des indo-europennes, Gallimard (Paris), 1977.
- Romans de Scythie et d'alentour, Payot (Paris), 1978.
- Discours, Institut de France (Paris), 1979.
- Mariages indo-europennes, suivi de Quinze questions romaines, Payot (Paris), 1979.
- Camillus: A Study of Indo-European Religion as Roman History, translation by Annette Aronowicz and Josette Bryson, University of California Press (Berkeley), 1980.
- Pour un Temps, Pandora Editions (Paris), 1981.
- La courtisane et les seigneurs colores, et autres essais, Gallimard (Paris), 1983.
- The Stakes of the Warrior, University of California Press (Berkeley), 1983.
- L'Oubli de l'homme et l'honneur des dieux, Gallimard (Paris), 1986.
- The Plight of a Sorceror, University of California Press (Berkeley, CA), 1986.
- Apollon sonore et autres essais: vingt-cinq esquisses de mythologie, Gallimard (Paris), 1987.
- Entretiens avec Didier Eribon, Gallimard (Paris), 1987.
- Le Roman des jumeaux et autres essais: vingt-cinq esquisses de mythologie, Gallimard (Paris), 1994.
- Archaic Roman Religion: With an Appendix on the Religion of the Etruscans, Johns Hopkins University Press (Baltimore, MD), 1996.
- The Riddle of Nostradamus: A Critical Dialogue, translated by Betsy Wing, Johns Hopkins University Press (Baltimore, MD), 1999.
- ↑ 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- ↑ 1 2 3 4 Georges [Edmond Raoul] Dumézil // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.).
- ↑ 1 2 3 4 5 Fichier des personnes décédées (fr.).
- ↑ list of professors at Collège de France.
- ↑ Georges Charachidzé (1930–2010) Arxivləşdirilib 2020-01-06 at the Wayback Machine. Encyclopædia Universalis. Access-date: 17 yanvar 2017.
- ↑ Scott,, Paula Pyzik. "Georges (Edmond Raoul) Dumezil" (fransız). Contemporary Authors. Gale. 5 noyabr 2003.
- ↑ Lincoln,, Bruce. "DUMÉZIL, Georges" (fransız). Encyclopædia Iranica.. 15 mart 2010.
- ↑ Littleton,, C. Scott. "DUMÈZIL, GEORGES". In Jones, Lindsay (ed.) (ingilis) (Encyclopedia of Religion. Vol. 4 (2 ed.).). USA: Macmillan Reference. 2005. pp.2518–2520. ISBN 0-02-865737-3..
- Académie Française. "Prix Georges Dumézil". academie-francaise.fr (fransız). 26 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
- Arvidsson, Stefan. "Aryan Mythology As Science and Ideology". Journal of the American Academy of Religion. Oxford University Press. 67 (2). iyun 1999: 327–354. doi:10.1093/jaarel/67.2.327. JSTOR 1465740. 12 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 sentyabr 2020.
- Arvidsson, Stefan. Aryan Idols: Indo-European Mythology as Ideology and Science. University of Chicago Press. 2006. ISBN 0226028607.
- Carlson, Maria. "A Detailed Look at Stefan Arvidsson's Aryan Idols". Slavic Cultural Studies. University of Kansas. 2008. 29 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 sentyabr 2020.
- Dumézil, Georges. "Science et politique. Réponse à Carlo Ginzburg". Annales. Histoire, Sciences Sociales (fransız). School for Advanced Studies in the Social Sciences. 40 (5). 1985: 985–989. doi:10.3406/ahess.1985.283216. JSTOR 27583135. İstifadə tarixi: 17 sentyabr 2020.
- Dumézil, Georges; Eribon, Didier. Entretiens avec Didier Eribon (fransız). Gallimard. 1987. ISBN 2070323986.
- Dumézil, Georges. Une idylle de vingt ans (A. Momigliano, OPVS, II, 2 pp. 329–341) // L'oubli de l'homme et l'honneur des dieux et autres essais (fransız). Gallimard. 2006. ISBN 2070703169.
- Eribon, Didier. Faut-il brûler Dumézil? (fransız). Groupe Flammarion. 1992. ISBN 2080667092.
- Ginzburg, Carlo. Germanic Mythology and Nazism: Thoughts on an Old Book by Georges Dumézil // Clues, Myths, and the Historical Method. Johns Hopkins University Press. 1989. 114–131. ISBN 1-4214-0991-7.
- Lincoln, Bruce. Shaping the Past and the Future // Death, War, and Sacrifice: Studies in Ideology & Practice. University of Chicago Press. 1991. 231–243. ISBN 0-226-48199-9.
- Lincoln, Bruce. Theorizing Myth: Narrative, Ideology, and Scholarship. University of Chicago Press. 1999. ISBN 0226482022.
- Lincoln, Bruce. "DUMÉZIL, Georges". Encyclopædia Iranica. 15 mart 2010. 26 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2020.
- Littleton, C. Scott. DUMÈZIL, GEORGES // Jones, Lindsay (redaktor). Encyclopedia of Religion. 4 (2). Macmillan Inc. 2005. 2518–2520. ISBN 0-02-865737-3.
- Littleton, C. Scott. Gods, Myths And Structures: Dumézil // Glendinning, Simon (redaktor). The Edinburgh Encyclopedia of Continental Philosophy. Psychology Press. 1999. 558–568. ISBN 1579581528.
- Miller, Dean A. "Georges Dumézil: Theories, Critiques and Theoretical Extensions". Religion (journal). Routledge. 30. 2000: 27–40. doi:10.1006/reli.1999.0239. 24 noyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 sentyabr 2020.
- Momigliano, Arnoldo. "Georges Dumézil and the Trifunctional Approach to Roman Civilization". History and Theory. Wiley-Blackwell. 23 (3). oktyabr 1984: 312–330. doi:10.2307/2505078. JSTOR 2505078. 25 aprel 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 sentyabr 2020.
- Momigliano, Arnoldo. Introduction to a Discussion to Georges Dumézil // Studies on Modern Scholarship. University of California Press. 1994. 286–301. ISBN 0-520-07001-1.
- Polomé, Edgar C. "About Dumézil". Journal of Indo-European Studies. 27 (1). 1999: 248–251. ProQuest 206808390. 24 noyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 dekabr 2024.
- Scott, Paula Pyzik. "Georges (Edmond Raoul) Dumezil". Contemporary Authors. Gale (publisher). 5 noyabr 2003. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2020.
- "M George Dumézil". The Times. 16 oktyabr 1986. səh. 22 – Gale (publisher) vasitəsilə.
- Allen, Nicholas. "The ideology of the Indo-Europeans: Dumézil's theory and the idea of a fourth function". International Journal of Moral and Social Studies. 2 (1). 1987: 23–39.
- Allen, Nicholas. Hinduism, structuralism and Dumézil (PDF) // Polomé, Edgar C. (redaktor). Miscellanea Indo-Europea. Journal of Indo-European Studies Monograph Series. 33. Institute for the Study of Man. 1999. 241–260. ISBN 0941694712. ISSN 0895-7258.
- Belier, Wouter W. Decayed Gods: Origin and Development of Georges Dumézil's Idéologie Tripartie. Brill Publishers. 1991. ISBN 9004301518.
- Burgess, Patricia, redaktorGeorges Dumézil // Annual Obituary. 86. St. James Press. 1986. 575–576. ISBN 1558620133.
- Coutau-Bégarie, Hervé. L'œuvre de Georges Dumézil: Catalogue Raisonné. Economica. 1998. ISBN 2717835482.
- Dubuiosson, Daniel. Twentieth Century Mythologies: Dumézil, Lévi-Strauss, Eliade (2). Equinox Publishing (Sheffield). 2006. ISBN 1845530217.
- Fussman, Gerard. "Hommage à Georges Dumézil". Collège de France. 1987. 3 fevral 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2020.
- Haugen, Einar. The Mythical Structure of the Ancient Scandinavians: Some Thoughts on Reading Dumézil. 1956.
- Littleton, C. Scott. The New Comparative Mythology: An Anthropological Assessment of the Theories of Georges Dumézil (3). University of California Press. 1982. ISBN 0520041038.
- Segal, Robert Allan, redaktorStructuralism in Myth: Lévi-Strauss, Barthes, Dumézil, and Propp. Taylor & Francis. 2006. ISBN 0815322607.
- Polomé, Edgar C., redaktorIndo-European Religion After Dumézil. Journal of Indo-European Studies Monograph Series. 16. Institute for the Study of Man. 1996. ISBN 0941694518. ISSN 0895-7258.
- Strutynski, Udo. George Dumézil and the Study of the Indo-European Component in Germanic Mythology. University of California, Los Angeles. 1975. ISBN 9780942299120. OCLC 320183328.
Bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni edərək Vikipediyanı zənginləşdirə bilərsiniz. |