Məsnəvi (fars. مثنوى) — özündə Mövlanənin təsəvvüf anlayışını ehtiva edən əsər.
| Məsnəvi | |
|---|---|
| fars. مثنوی معنوی | |
 | |
| Müəllif | Mövlana Cəlaləddin Rumi |
| Janrlar | məsnəvi |
| Orijinalın dili | fars dili |
| Ölkə | |
| Elektron versiya | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Əsər altı cilddən (dəftər) və 25700-ə yaxın beytdən ibarətdir. "Kəşşafül-Quran", "Fiqhi-Əkbər", "Səykəlül-ərvah" və "Xüsaminamə" Mövlanə tərəfindən əsərə verilən digər adlardır.[1]
Əsər əruzun rəməl bəhrində (failətün failətün failün) qələmə alınmış olub, hər cildin əvvəldə dibacələr vardır.[2] Bunlarda əsərin ümumi mövzusunu və möhtəviyyatını nümayiş etdirirlər.
Əsərdəki bəzi hekayələr XIII əsrin mədəniyyətini əks etdirən yumor və ya həzəliyyat (istehza ilə tənqid) növündən nəqllərdir. Bunlardan biri də qabaq hekayətində[3] şəhvətə düşkünlük və təqlidi biliyin zərərlərinə toxunulmuşdur.
Əsərdə anlaşılması çətin sözlər və terminlər vardır. Bunlarında anlaşılması üçün xüsusi lüğətlər hazırlanmışdır. Bu lüğətlərdən biri Əbdülməcid Sivasi tərəfindən hazırlanmışdır. "Məyadinül-fursan" adlı bu kitab özündə 1070 feilin mənasını və Farsca qrammatik məlumatları ehtiva edir (Süleymaniyya ktb., Əşir Əfəndi, nömrə 3935/1).
"Məsnəvi"ni Qərb dünyasına tanıdanlardan biri Sir Cons Uilyam olmuşdur. S.C. Uilyam "Məsnəvi"nin ilk on səkkiz beytini ingilis dilinə tərcümə edərək əsəri Qərb dillərindən birinə tərcümə edən ilk şəxs olmuşdur.[4]
Əsərin dünyanın müxtəlif kitabxanalarında əlyazma nüsxələri mövcuddur.
Məsnəvi müxtəlif tarix (1819, 1892, 2001 və s.) və yerlərdə (Bulaq, Mumbay, Təbriz və s.) dəfələrlə nəşr edilmişdir.[5]
- ↑ Öngören, Reşat. "Mevlana". TDV İslâm Ansiklopedisi. 2004. 17 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 yanvar 2026.
- ↑ Rumi, Mövlanə Cəlaləddin. Məsnəvi (türk). I–VI. İzbudak, Veled tərəfindən tərcümə olunub. İstanbul. 1990.
- ↑ Rumi, Mövlanə Cəlaləddin. Məsnəvi (türk). V. İzbudak, Veled tərəfindən tərcümə olunub. İstanbul. 1990. beyt 1333-1429.
- ↑ Mevlānā. The Mesnevī of Mevlānā Jelālu’d-dīn Muhammed er-Rūmī (ingilis). William Redhouse, Sir James tərəfindən tərcümə olunub. London. 1881.
- ↑ Ceyhan, Semih. "Mesnevî". TDV İslâm Ansiklopedisi. 2004. 17 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 yanvar 2026.