Mehmed Səbahəddin Əyyuboğlu (türk. Mehmet Sabahattin Eyüboğlu; 1908[2][3][…], Ağcaabad, Trabzon ili – 13 yanvar 1973, İstanbul) — Türkiyə yazıçısı, tərcüməçisi və akademiki.
| Səbahəddin Əyyuboğlu | |
|---|---|
| türk. Sabahattin Eyüboğlu | |
| Doğum tarixi | 1908[2][3][…] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 13 yanvar 1973 (64–65 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Dəfn yeri | |
| Elm sahələri | tərcüməçilik fəaliyyəti[d][1], esse[1], film[1] |
| İş yerləri | |
| Təhsili | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Mehmed Səbahəddin Əyyuboğlu 1909-cu ildə Ağcaabadda anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini Kütahyada, orta təhsilini Trabzonda başa vurmuş, ali təhsilini isə Mustafa Kamal Atatürkün göstərişi ilə Avropaya təhsil almağa göndəriləcək gənclər üçün təşkil edilən imtahandan keçərək Dijon, Lion və Paris universitetlərində filologiya, ədəbiyyat və estetika sahələrində almışdır. O, akademik fəaliyyətinə İstanbul Universitetinin Fransız dili və ədəbiyyatı bölməsində dosent kimi başlamış, bu vəzifəni 1933–1939-cu illərdə yerinə yetirmişdir.[4]
Ankarada təhsil müfəttişi və Təlim-Tərbiyə Şurasının üzvü kimi çalışmış, 1943–1947-ci illərdə Həsənoğlan Ali Kənd İnstitutunda mədəniyyət tarixi fənnindən dərs demişdir. Eyni dövrdə, 1939–1947-ci illərdə Həsən Əli Yücel tərəfindən yaradılmış Tərcümə Bürosunda fəaliyyət göstərmişdir. 1947–1948-ci illərdə ikinci dəfə Fransaya getmiş, geri qayıtdıqdan sonra yenidən 1950–1960-cı illərdə İstanbul Universitetinin Fransız dili və ədəbiyyatı bölməsində müqayisəli türk–fransız ədəbiyyatı üzrə dərslər aparmışdır. Bununla yanaşı, 1951–1958-ci illərdə Texniki Universitetdə və Tətbiqi Gözəl Sənətlər Məktəbində sənət tarixi fənnini tədris etmişdir.[5][6]
27 may 1960-cı il hərbi müdaxiləsindən sonra vəzifədən uzaqlaşdırılan "147-lər" siyahısına daxil edilmiş, sonradan vəzifələrinin bərpasından sonra Texniki Universitetdə müəllimlik fəaliyyətini davam etdirmişdir.[7]
Əyyuboğlu 1930-cu illərdən etibarən yazı fəaliyyəti ilə məşğul olmuş, " Hâkimiyet-i Milliye" və "'"Tan" kimi qəzetlərdə, "Kültür Haftası", "İnsan", ""Varlık kimi jurnallarda məqalələri dərc edilmişdir. Orxan Vəli Qanıq, Nurulla Ataç və Melih Cevdet Anday ilə birlikdə "Tercüme" jurnalını nəşr etmişdir. O, öz esse yazıları ilə yanaşı, Mişel de Monten və Ömər Xəyyamın tərcümələri ilə tanınmış, Vedat Günyol ilə birlikdə Jan-Pol Sartr və bir sıra digər müəlliflərin əsərlərini türk dilinə tərcümə etmişdir.[8]
"Yeni Ufuklar" jurnalında mütəmadi yazılar dərc etdirmişdir. Vedat Günyol ilə birlikdə Babeufdan tərcümə etdikləri “Devrim Yazıları” adlı əsər 1965-ci ildə müsadirə olunmuşdur. 12 mart hərbi müdaxiləsindən sonra "gizli kommunist təşkilatı yaratmaq" ittihamı ilə Vedat Günyol və Azra Erhat ilə birlikdə həbs edilmiş, məhkəmə prosesinin sonunda bəraət almışdır.[9][10][11]
Sabahəddin Əyyuboğlu Platonun "Dövlət" əsərinin tərcüməsinə görə 1959-cu ildə Türk Dil Qurumu tərəfindən tərcümə mükafatına layiq görülmüşdür. O həmçinin, "Mavi və qara" adlı esse kitabına görə 1960-cı ildə Nurullah Ataç Mükafatını qazanmışdır.[12][13][14][15]
- "Avrupa Resminde Gerçek Duygusu". (M. Ş. İpşiroğlu ile). İ.Ü. Ed. Fak. Yayınları 1953.
- "Fatih Albümüne Bir Bakış". (M. Ş. İpşiroğlu ile). İ. Ü. E.F. 1955.
- "Sur l'Album du Conquérant". (Üstteki eserin Fransızcasıdır). 1955.
- "Saklı Kilise". (M. Ş. İpşiroğlu ile- Türkçe-Fransızca) İ. Ü. E. F. 1957.
- "Turquie: Miniatures Anciennes". (M.Ş. İpşiroğlu ile). UNESCO Yayınları, 1961.
- "Şiirle Fransızca". Çan Yayınları, 1964.
- "Mavi ve Kara ". Çan Yayınları, 1967.
- "Yunus Emre'ye Selam". Çan Yayınları, 1966.
- "Yunus Emre". Cem Yayınevi; 1971,1972
- "Paris Mektupları". Varlık, 1947-1948 (seri yazılar).
- "Şiirin Yapısı". Yeni Ufuklar, 1957 (seri yazılar),
- "L'Architecture Religieuse Turque. La Revue des Voyages.
- "Gökyüzü Mavi Kaldı", (Yaşar Kemal ile), Yapı Kredi Yayınları, 1978.
- Avrupa resminde gerçeklik duygusu (1952),
- Fatih albümüne bakış (1952),
- Mavi ve kara (1961),
- Yunus Emre'ye selam (1966),
- Yunus Emre (1971),
- Sanat üzerine denemeler (1974),
- Pir Sultan Abdal (1977),
- Köy Enstitüleri üzerine (1979),
- Kırkpınar [Düzenleme] (1977)
- Curtius'dan, Fransa üzerine deneme (1953),
- Eflatun'dan, Devlet (1959),
- Şiir çevirileri (1976), vb.
- Julius Caesar (1966) - (THE TRAGEDY OF JULIUS CAESAR-William Shakespeare)
- Hamlet (1965) - (THE TRAGEDY OF HAMLET, PRINCE OF DENMARK-William Shakespeare)
- Troilos ile Kressida (1956) - (TROILUS AND CRESSIDA-William Shakespeare)
- Atinalı Timon (1965) - (THE LIFE OF TIMON OF ATHENS-William Shakespeare)
- Macbeth (1962) - (THE TRAGEDY OF MACBETH-William Shakespeare)
- Antonius ve Kleopatra (1967) - (THE TRAGEDY OF ANTONY AND CLEOPATRA-William Shakespeare)
- La vie de Gargantua et de Pantagruel'-'The Life of Gargantua and of Pantagruel '-'Gargantua'(Azra Erhat ve Vedat Günyol ile) 1974.Gargantua'nın yazarı François Rabelais(1494?-1553) ayrıca (Maitre Alcofribas Nasier-François Rabelais'nin takma adı)
- Şamdancı (1962) - (LE CHANDELİER - Alfred de Musset)
- Denemeler (1947) - (ESSAIS - Michel de Montaigne)
- Zincire Vurulmuş Prometheus (1967, Azra Erhat ile.) - (Προμηθεὺς Δεσμώτης - Eshilos)
- Moby-Dick / Beyaz Balina (1962, Mîna Urgan ile.) - ( MOBY-DİCK; or, THE WHALE - Herman Melville)
- Cimri (1961) - (L'AVARE - Molière)
- Oblomov (1945) - (Обломов - İvan Gonçarov)
- "Lykurgos'un hayatı (1967 vedat günyol ile) - plutarkhos
Səbahəddin Əyyuboğlu 11 sənədli filmə rejissorluq etmişdir.[16] Bunlar:
- "Hitit Güneşi" (1957) Berlin Film Festivali'nde gümüş madalya kazandı
- "Siyah Kalem" (1957)
- "Karanlıkta Renkler" (1957)
- "Anadolu'da Roma Mozaikleri",
- "Nemrut Dağı Tanrıları" (1957)
- "Ana Tanrıça"
- "Anadolu Yolları",
- "Eski Antalya'nın Suları",
- "Surname" (1959)
- "Karagöz'ün Dünyası", (Madrid'de Gümüş Kuğu Ödülünü aldı)
- "Yaşamak İçin".
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Eyüboğlu, Sabahattin // Çex Milli Hakimiyyət Məlumat bazası.
- ↑ 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- ↑ 1 2 Swartz A. Sabahattin Eyuboğlu // Open Library (ing.). 2007.
- ↑ Akagündüz, Ümüt; Akagündüz, Seval Yinilmez. c. 17, no. 68 (2011/4): 187-206 // Çok Yönlü Bir Fikir Adamının Geçmişe Bakışı: Sabahattin Eyuboğlu ve Tarih (türk). Folklor-Edebiyat.
- ↑ Fikret Kılıç, “Sabahattin Eyuboğlu’nun Halk Kültürü ve Sanat Eserlerine Yaklaşımı”, Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, s.12, (2005): 254-268.
- ↑ Fikret Kılıç, “Sabahattin Eyuboğlu’nun Modern Türk Şiiri Üzerine Bazı Dikkatleri”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, s.22, (2003): 1-8.
- ↑ Emel Koşar, “Mavi Anadoluculuk ve Sabahattin Eyüboğlu’na Eleştirel Bakışlar”, Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, s.17, (2018):79-86.
- ↑ Berna Akyüz Sizgen, “Sabahattin Eyuboğlu’nun Denemelerine Genel Bir Bakış”, Turkish Studies, c.8, s.9, (2013): 495-507.
- ↑ Berrin Avcı, “Bir Düşün ve Sanat Adamı Olarak Sabahattin Eyuboğlu'nun Belgesel Filmlerinin İncelenmesi”, (Anadolu Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 1996).
- ↑ Samih Rifat, “Mavi ve Kara-Sabahattin Eyuboğlu/Buralı Bir Aydın İçin Portre Denemesi”, Cogito, s.21, (1999): 219-226.
- ↑ Seval Yinilmez Akagündüz, Ümüt Akagündüz, “Cumhuriyet Dönemi Düşünürlerinden Sabahattin Eyuboğlu’nda Felsefi Bakış”, Folklor/Edebiyat, c.19, s. 76, (2013): 21-30.
- ↑ Hasan Öztürk, “Sabahattin Eyüboğlu'nun Düşünce ve Kültür Konularındaki Yaklaşımları” (Ankara Üniversitesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2016).
- ↑ Hatem Türk, Bir Mavi Yolcu Sabahattin Eyuboğlu, İstanbul: Serander Yayınları, 2017.
- ↑ Melih Cevdet Anday, “Bir Düşünür”,Yeni Ufuklar, c.20, s.242, (1973): 89.
- ↑ N. Figen Savaş, “Sabahattin Eyüboğlu'nun Sanat ve Sanat Tarihine Bakışının Yazıları Üzerinden Değerlendirilmesi”, (İstanbul Teknik Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2012)
- ↑ "S.Eyüboğlu 11 Telif, 59 Çeviri Eser, 11 Belgesel Film Bıraktı". Milliyet Sanat Dergisi (17): 4. 26 yanvar 1973.