Tomas Loren Fridman (ing. Thomas Loren Friedman; 20 iyul 1953[1][2][…]) — amerikalı jurnalist, müəllif, xarici siyasət analitiki və The New York Times qəzetinin uzunmüddətli köşə yazarı. O, qloballaşma, beynəlxalq münasibətlər, Yaxın Şərq siyasəti və iqtisadi inkişaf mövzularında dünya miqyasında tanınmış ekspertlərdən biridir. Fridman üç dəfə Pulitser mükafatı laureatıdır və müasir qlobal siyasət haqqında yazdığı bestseller kitablarla geniş məşhurluq qazanmışdır.[4]
| Tomas Fridman | |
|---|---|
| ing. Thomas Loren Friedman | |
.jpg) | |
| Doğum tarixi | 20 iyul 1953[1][2][…] (72 yaş) |
| Təhsili | |
| Fəaliyyəti | felyetonçu[d], jurnalist, ssenarist, yazıçı, televiziya prodüseri[d] |
| Üzvlüyü |
|
| thomaslfriedman.com | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Fridman qloballaşmanın müdafiəçilərindən biri kimi tanınır. O, beynəlxalq ticarət, siyasi sabitlik və texnoloji tərəqqinin "dünyanı daha kiçik və daha bağlı" etdiyini iddia edir.[5][6] Onun “Dünya düzdür” tezi XXI əsr qlobal iqtisadiyyatı təsvir edən ən məşhur metaforalardan biridir.[7]
Tənqidçilər isə bəzən onun qloballaşmaya həddindən artıq optimist yanaşdığını və ABŞ siyasətinə loyal münasibət göstərdiyini vurğulayırlar.
Tomas Fridman 1953-cü ildə Minnesota ştatının Minneapolis şəhərində yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. O, məktəb illərindən debat, yazı və Yaxın Şərq siyasəti ilə maraqlanırdı.[8] Fridman ali təhsilini Brandeys Universitetində almış və Orta Şərq təhsili üzrə ixtisaslaşmışdır. Daha sonra Oksford Universitetində magistr dərəcəsi əldə edərək İslam tədqiqatları və beynəlxalq münasibətlər üzrə araşdırmalar aparmışdır. Fridman jurnalist fəaliyyətinə UPI agentliyində başlayıb. 1982-ci ildə The New York Times qəzetinə keçmiş və qısa müddətdə qəzetin Yaxın Şərq üzrə aparıcı müxbiri kimi tanınmışdır.[9]
O, 1980–1990-cı illərdə Livan, İsrail, Fələstin və digər bölgələrdən reportajlar hazırlamış, regional münaqişələrin səbəblərini siyasi və sosial kontekstdə şərh etmişdir.[10] Livan müharibəsi və İsrail-Ərəb danışıqları barədə analitik yazıları onun beynəlxalq şöhrət qazanmasına səbəb olmuşdur.
1995-ci ildən etibarən Fridman The New York Times qəzetində həftəlik köşə yazarı kimi fəaliyyət göstərir. Onun yazıları əsasən aşağıdakı mövzuları əhatə edir:[11]
- Qloballaşma və iqtisadi inteqrasiya
- ABŞ-ın xarici siyasəti
- Yaxın Şərq siyasəti
- Texnoloji dəyişikliklər
- Ekoloji problemlər və dayanıqlı inkişaf
Fridmanın yazıları dəfələrlə siyasi liderlər, iqtisadçılar və akademiklər tərəfindən müzakirə olunmuş və qlobal səviyyədə debatların mərkəzinə çevrilmişdir.[12]
Tomas Fridman qlobal siyasət və iqtisadiyyat haqqında geniş oxunan bestsellerlərin müəllifidir. Ən tanınmış kitabları bunlardır:[13]
- "From Beirut to Jerusalem" (1989) — Livan müharibəsi və Yaxın Şərq siyasəti haqqında fundamental əsər.
- "The Lexus and the Olive Tree" (1999) — qloballaşmanın mexanizmlərini izah edən kitab.
- "The World Is Flat" (2005) — müasir iqtisadiyyatın "düzləşməsi" və rəqəmsal inqilab haqqında.
- "Hot, Flat, and Crowded" (2008) — əhali artımı, enerji böhranı və ekologiya problemləri barədə.
- "Thank You for Being Late" (2016) — texnologiya, qloballaşma və ekosistem dəyişikliklərinin cəmiyyətə təsiri.
Bu kitablar dünyanın bir çox universitetlərində dərs vəsaiti kimi istifadə olunur.
Tomas Loren Fridman aşağıdakı nüfuzlu mükafatlara layiq görülmüşdür:[14][15]
- 3 dəfə Pulitser mükafatı[16]
- Beyrutdakı münaqişə barədə reportajlarına görə (1983)[17]
- Yaxın Şərq diplomatiyası üzrə yazılarına görə (1988)
- Xarici siyasət analitikası üzrə köşə yazılarına görə (2002)
Bundan əlavə, o, onlarca beynəlxalq jurnalistika mükafatı və fəxri doktorluq dərəcəsi almışdır.
- ↑ 1 2 Thomas L. Friedman // Encyclopædia Britannica (ing.).
- ↑ 1 2 Thomas L. Friedman // Babelio (fr.). 2007.
- ↑ 1 2 NNDB (ing.). 2002.
- ↑ "Thomas L. Friedman Official Biography - Thomas L. Friedman". www.thomaslfriedman.com (ingilis). 11 avqust 2016. İstifadə tarixi: 4 aprel 2025.
- ↑ Friedman, Thomas L. "Newt, Mitt, Bibi and Vladimir". The New York Times. 14 dekabr 2011. 8 may 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 mart 2012.
- ↑ ""I Am Jewish" | Facing History & Ourselves". www.facinghistory.org (ingilis). 21 fevral 2018. İstifadə tarixi: 11 noyabr 2023.
- ↑ "Why the World Is Flat". Wired.com. may 2005. 12 fevral 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 fevral 2012.
- ↑ "The Echo". 28 aprel 2005 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
- ↑ "Notable Alumni | The American University in Cairo". www.aucegypt.edu. 29 aprel 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 aprel 2020.
- ↑ Friedman, Thomas L. "article by Thomas Friedman on Beirut massacre". The New York Times. 26 sentyabr 1982. 23 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 may 2010.
- ↑ "Winners of Polk Award For Journalism Named". The New York Times. 27 fevral 1983.
- ↑ "Thomas L. Friedman – Bio". University of Southern California. 27 may 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 avqust 2011.
- ↑ "National Book Awards – 1989". National Book Foundation. 31 yanvar 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 mart 2012.
- ↑ ""The world is fast" by Thomas L. Friedman". Oxford Martin School. 23 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 iyun 2020.
- ↑ "Columnist Biography: Thomas L. Friedman". The New York Times. 23 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 avqust 2020.
- ↑ "Thomas Friedman of The New York Times". The Pulitzer Prizes. 2002.
- ↑ Akiva Eldar. "What Arab initiative?". Haaretz.com.
- thomaslfriedman.com — rəsmi saytı
- Columns for The New York Times
- Tomas Fridman — IMDb səhifəsi
- C-SPAN-da göstərilənlər