Yeni Müsavat

“Yeni Müsavat”ın siyasi mövqeyi barədə qiymətləndirmələr zamanla fərqlənib. Məsələn, Human Rights Watch 2003–2004-cü illərlə bağlı arxa-plan materialında “Yeni Müsavat”ı müxalifət qəzetləri sırasında qeyd edir və həmin dövrdə dövlət mətbəəsinin bir sıra “müxalifət qəzetləri”ni (o cümlədən “Yeni Müsavat”ı) çapdan imtina etməsi, habelə qəzetə qarşı diffamasiya iddiaları ilə yüksək məbləğli cərimələrin tətbiqi kimi təzyiq mexanizmlərini təsvir edir.^[12]

Son illərdə isə bir sıra mənbələr “Yeni Müsavat”ı hakimiyyətə yaxın (və ya hakimiyyətlə eyni siyasi xəttdə) media qurumu kimi təqdim edir. Məsələn, OC Media “Yeni Müsavat”ı “pro-government media outlet” (hakimiyyətyönlü media qurumu) kimi xarakterizə edir.^[13] Khar Center-in Azərbaycan mediası barədə analitik məqaləsində də “Yeni Müsavat”ın “government camp” (hakimiyyət düşərgəsi) ilə de-fakto yaxınlaşması media mühitində daha geniş “kooptasiya–repressiya” prosesinin tərkib hissəsi kimi qeyd edilir.^[14]

Bənzər yanaşma Meydan TV-nin analitik yazısında da yer alır: məqalədə “Yeni Müsavat” “hakimiyyətin nəzarətində olan” qəzetlər sırasında sadalanır.^[15]

Qəzetin dövlət qurumlarının media dəstəyi mexanizmlərində yer alması da müzakirə mövzularından biridir. Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin (MEDİA) rəsmi saytında 2023-cü il üzrə “çap mediası subyektlərinə dəstək” müsabiqəsinin nəticələrində maliyyələşdirilən qəzetlər arasında “Yeni Müsavat”ın adı göstərilir (maliyyələşdirilən nömrələrin sayı: həftə 5 nömrə).^[16] Agentliyin 2025-ci il üzrə analoji nəticə paylaşımında da “Yeni Müsavat” qəzetinin adı maliyyələşdirilən çap mediası subyektləri siyahısında təqdim olunur (nəticələr vizual siyahı şəklində dərc edilib).^[17][18]

Bundan əvvəlki illərdə də dövlətin media dəstəyi mexanizmləri ilə bağlı mediada dərc olunan siyahılarda “Yeni Müsavat”ın adı çəkilir. Məsələn, 2020-ci ildə KİVDF-nin qəzet redaksiyalarına maliyyə yardımı müsabiqəsi barədə yayımlanmış siyahılarda “Yeni Müsavat” qəzetinin də qalib qəzetlər sırasında yer aldığı, yardım məbləğinin isə 20 min manat kimi göstərildiyi qeyd olunub.^[19][20]

Media sahəsi üzrə bəzi təhlillərdə dövlətin maliyyə və resurs mexanizmlərinin (məsələn, reklam bazarına və satış şəbəkələrinə nəzarət, habelə fond/agentlik xətti ilə “dəstək” alətləri) redaksiyaların iqtisadi asılılığını artırdığı və bunun da tənqidi məzmunu “yumşaltmağa” təkan verdiyi iddia olunur.^[21]

Meydan TV-nin “müstəqil mediaya qarşı sifarişli yazılar” barədə analitik məqaləsində iddia edilir ki, bir sıra hakimiyyətyönlü media qurumları həbs olunan jurnalistlər və fəallar barədə məhkəmə hökmü olmadan ittiham dili ilə yazılar dərc edir, onları “qrant qaçaqmalçılığı” kimi anlayışlarla təqdim edir və bu yanaşma təqsirsizlik prezumpsiyasının pozulması kimi qiymətləndirilir; həmin yazıda “Yeni Müsavat” da “hakimiyyətin nəzarətində olan” media orqanları sırasında sadalanır.^[22]

Bu istiqamətdə tənqidlərə paralel olaraq, Azərbaycan Mətbuat Şurasının Şikayətlər üzrə Komissiyasının bəzi hallarda KİV-lərə məhkəmə işləri ilə bağlı materiallarda “bütün tərəflərin fikirlərinin” verilməsi, məhkəmənin obyektivliyinə təsir göstərə biləcək reportajlardan yayınmaq kimi tövsiyələr və xəbərdarlıqlar verdiyi bildirilir; mediada yayımlanan məlumatlarda “Yeni Müsavat”ın da bu kontekstdə xəbərdarlıq alan nəşrlər sırasında çəkildiyi qeyd olunub.^[23]

2024-cü ildə OC Media yazırdı ki, “Yeni Müsavat” Vikipediyada lər edən bir sıra şəxslərin adlarını dərc edib və onları “cinayət” törətməkdə ittiham edən ritorikadan istifadə edib; məqalədə bu addımın tənqidçilər tərəfindən onlayn hədəfləmə və qorxutma kimi qiymətləndirildiyi, habelə “dövlət təhlükəsizliyi” mövzulu ittihamların ictimai təzyiq alətinə çevrilə biləcəyi barədə narahatlıqlar yer alıb.^[24]

Qəzetin fəaliyyəti müxtəlif illərdə diffamasiya iddiaları və yüksək məbləğli təzminat tələbləri ilə bağlı mübahisələr kontekstində də gündəmə gəlib. Məsələn, Institute for Reporters’ Freedom and Safety (IRFS) 2013-cü ildə “Yeni Müsavat”a qarşı 1 milyon manat məbləğində kompensasiya tələbi ilə məhkəmə iddiası qaldırıldığını və qəzet rəhbərliyinin bu cür tələbləri nəşri sıradan çıxarmağa yönəlmiş addım kimi qiymətləndirdiyini yazıb.^[25]

Human Rights Watch da 2003–2004-cü illər üzrə materialında müxalifət qəzetlərinə qarşı mülki və cinayət xarakterli diffamasiya iddialarının çoxalmasını, yüksək məbləğli cərimələrin tətbiqini və bu cərimələrin media plüralizminə mənfi təsir göstərə biləcəyinə dair beynəlxalq narahatlıqları qeyd edir; həmin kontekstdə “Yeni Müsavat” da təzyiqlərə məruz qalan qəzetlər sırasında çəkilir.^[26]