 |
Bu məqalə Zülqədər eli haqqındadır. Digər mənalar üçün Zülqədər səhifəsinə baxın. |
Zülqədər eli — Qızılbaşlar tayfa ittifaqına daxil olan ellərdən idi (həmçinin bax: Dulqədiroğulları bəyliyi).
Zülqədirlilər əvvəlcə Diyarbakırdə sakin idi. Sonra Səfəvilərə xidmət üçün indiki İranda məskunlaşıblar. Qarabağ, Kəlbəcər, Aran, Ağcabədi tərəfdə məskunlaşmışlar.Əsasən Qax rayon Armudlu kəndində törəmələri var.
2025-ci ildə "Azərbaycan DNT" layihəsinin bazasında yer alan genetik nəticələrə əsasən, Tovuz rayonundan olan Zülqədərovlar nəslinin bəy qoluna mənsub və ata xətti üzrə birbaşa oğul törəməsindən götürülmüş nümunənin Y-DNT nəticəsinin O haploqrupunun MF15000 alt subkladına aid olduğu müəyyən edilmişdir. Mövcud genetik və filogenetik məlumatlara görə, O-MF15000 altqolu Azərbaycanda müşahidə olunan türkmənşəli paternal xətlərdən biri kimi qiymətləndirilir. "Discovery" və "YFull" DNT interpretasiya platformalarında aparılan müqayisələr göstərir ki, bu subkladın daşıyıcıları əsasən Çinin müxtəlif bölgələrində yaşayan mancurlar, bir sıra monqol tayfaları, Koreyanın tarixi zadəgan ailələri, eləcə də Yaponiyaya köç etmiş qollar arasında qeydə alınmışdır. Analiz edilmiş nümunə fərdi xarakter daşıyır və N57660 elmi kit nömrəsi ilə layihənin məlumat bazasına daxil edilmişdir. Elmi tədqiqatlara əsasən, O-MF15000 subkladının formalaşma yaşı təxminən 4500–5000 il olaraq qiymətləndirilir. Bu mutasiyanın aşkarlandığı nümunələrin coğrafi yayılma arealı əsasən Çin, Monqolustan və Yaponiya ətrafındakı bölgələri əhatə edir. Genetik əlaqələrin daha dəqiq müəyyən edilməsi və filogenetik boşluqların aradan qaldırılması üçün xüsusilə Zülqədər tayfasına mənsub şəxslər arasında, həmçinin Tovuz, Şəmkir və Gədəbəy rayonlarından olan nümunələr üzrə testlərin artırılmasının zəruri olduğu qeyd olunur.[1][2]
Zülqədərovların 34.278 desyatin torpağı olub. Həmin torpaqlarda dəfələrlə silahlı kəndli üsyanları baş verib. Qatır Məmmədin rəhbərliyi ilə kəndli hərəkatı Zülqədərovların torpaqlarını da bürüyüb və 1918-ci il yanvarın 5–6-da baş verən üsyan zamanı nəslin başçısı kimi tanınan məşhur Allahyar bəy Zülqədərov öldürülüb. Arxiv sənədləri əsasında hesablanıb ki, 1918-ci ilin 5–6 yanvar günlərində Allahyar bəyin üç qardaşı, oğlu Məmməd bəy, kiçik qızı Şahbanu xanım və arvadı Seyidnisə xanım da daxil olmaqla Zülqədərovlar nəslindən 20 nəfər qətlə yetirilib.[3]
- Zülqədər tayfası Rüşd Ensiklopediyası
- ↑ "Welcome to FamilyTreeDNA Discover". FamilyTreeDNA Discover.
- ↑ Welcome to FamilyTreeDNA Discover</ref.
Soyun yaranması
Şəmşəddil 18-ci əsrin ortalarında (1747) yaranmış sultanlıq idi. Ərazisi 4200 verst (1 verst 1067 kvadrat metrə bərabərdir), əha-lisi qızılbaş türk tayfalarından olan zülqədərlərdən ibarətdi. Mərkəzi Öksüzlü (Tovuz ərazisində) obasıydı. Şəmşəddil sultanlığına Zülqə-dərovlar başçılıq edirdilər. Zülqədərovlar əsasən Xılxına kəndində yaĢayırdılar. şəmşəddil Sultanlığı zaman-zaman Gəncə xanlığına və Kartli Çarlığına tabe olsa da, daim müstəqillik uğrunda çarpışmış-dı… Tarixdə şəmsəddin Sultanlığı (mahalı) da adlandırılan şəmşəd-dil Sultanlığı 1801-ci ildə Rusiyanın tərkibinə qatılmışdı… şəmşəd-dilin ilk sultanı Sultan Allahverdi Zülqədər olub. O, 1747–1761-ci illərdə sultanlıq etmişdi. şəmsəddilin ən qüdrətli sultanı Nəsib sul-tan olmuĢdur (1797–1819).<ref>İltifat Şahsevən (Əliyarlı), İltifat Musa oğlu. İstiqlal fədailəri — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Daxili İşlər Nazirləri və silahdaşları: 1918–1920 Bakı – Mütərcim – 2013 - ↑ "Tovuzlular - Tovuzun və Xınnanın ləyaqətli bəyi,..."