Kuzun (ləzg. Кузунар) — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun Zindanmuruq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.[2]
| Kuzun | |
|---|---|
| 41°20′27″ şm. e. 48°08′09″ ş. u. | |
| Ölkə |
 Azərbaycan |
| Rayon | Qusar rayonu |
| Tarixi və coğrafiyası | |
| Mərkəzin hündürlüyü | 1.280 m |
| Saat qurşağı | |
| Əhalisi | |
| Əhalisi | 847 (2009) nəfər |
| Milli tərkibi | Ləzgilər |
| Dini tərkibi | Sünni - Müsəlmanlar (Şafii məzhəbi) |
| Rəqəmsal identifikatorlar | |
| Poçt indeksi | AZ3827[1] |
  Kuzun | |
Ləzgilərin kuzunar xeli(klan) Kuzun kəndindən köç edərək həmçinin Kuzunqışlaq, Atlıxan və Çətgün kəndlərini salmışdır.
XIX əsrdə Kuzun kəndinin sakinləri imam Qazi Muhamməd Xuluxvi və abrek Ali Hilivinin rəhbərliyi altında 1837-ci ildə Rus çarına qarşı baş vermiş xalq üsyanında iştirak etmişlər[3][4].
1920-ci ildə Kuzun kəndində Sovet işğalına qarşı xalq üsyan baş verir.[5][6] 1920–1930-cu illərdə bolşeviklər erməni daşnakları ilə birlikdə bir neçə dəfə dinc müsəlman ləzgi kəndlərinə hücum etmiş həmçinin Kuzun kəndinə, ləzgilər isə onlara cavab olaraq silahlı mübarizəyə qalxmışdılar. Hadisələrdən sonra bolşeviklər ləzgilərdən qisas almaq üçün Şaumyanı 1918-ci il 4 iyulda 10 min nəfərlik hərbi qüvvə ilə müsəlman ləzgilərin üstünə göndəriblər. Bolşeviklər sayca üstün olmalarına baxmayaraq, ləzgiləri məğlub edə bilməyib, iki həftə davam edən döyüşlərdə təxminən 2 min əsgər itirmiş və geri çəkilməyə məcbur olmuşdular. Bolşeviklərin törətdiyi vəhşilikləri görən ləzgilər Sovet hakimiyyətini qəbul edə bilməmişdi. Məhz buna görə də Haddam Çakarvi polkovniklikdən imtina edərək abrek olur və İmam Mushab-Əli Kuzunvinin rəhbərliyi ilə bir neçə il Sovet hakimiyyətinə qarşı silahlı mübarizəyə qalxır[7].
Kuzun oyk., sadə. Qusarçayın sahilində, dağətəyi ərazidədir. Tədqiqatçıların fikrincə, “Kuzun” oykonimi bu ərazidə qədim dövrlərdə məskunlaşmış kas tayfası tayfanın adı ilə bağlı olub, “kasların yurdu” mənasını ifadə edir[8].
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 847 nəfər, milliyətcə ləzgi olan əhali yaşayır.[9]
Kəndəki sixillər (klanlar, soylar)[10]:
- Ğezerar
- K’adiyar
- Kemeçar
- Talaqar
- Imam Mushab-Əli Kuzunvi — İmam və Quba üsyanının hərbi və dini rəhbəri, müridizmin yayıcısı. Qafqazın xalq qəhrəmanı.
- ↑ Azərpoçt. "İndekslər" (az.). www.azerpost.az. 19 aprel 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 aprel 2016.
- ↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 28 fevral 2024. 14 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 aprel 2024.
- ↑ "Малла Агьмед | Лезги чIални литература". www.lezgichal.ru (rus). İstifadə tarixi: 30 avqust 2025.
- ↑ ЦГВИА. Ф. ВУА. Д. 6356. Л. 19-39
- ↑ Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II cild. Bakı: "Lider". 2005. səh. 352. ISBN 9952-417-44-4.
- ↑ Sevda İsmayıllı. "Ordu bu səbəbdən cümhuriyyəti qoruya bilmədi (18-ci yazı)". azadliq.org. 12 aprel 2018. 22 aprel 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 fevral 2020.
- ↑ "АВАЙВАЛ ЧИРНА КIАНЗАВА". www.samuronline.com. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
- ↑ Kərimova, Sədaqət. Qusar, qusarlılar: ensiklopedik toplu (az. və ləzgi). Ziya. 2011.
- ↑ Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı: 2010, səh.629
- ↑ Kərimova, Sədaqət. Qusar, qusarlılar: ensiklopedik toplu (az. və ləzgi). Ziya. 2011.
Qusar rayonu haqqında olan bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |