Mari-Kler Ble (fr. Marie-Clair Blais, ing. Marie-Claire Blais; 5 oktyabr 1939[1][2][…], Kvebek[5][4][…] – 30 noyabr 2021[3][4][…], Ki-Uest, Florida[3][4]) — Fransa - Kanada yazıçısı, şairi və dramaturqu.
| Mari-Kler Ble | |
|---|---|
| fr. Marie-Claire Blais | |
 | |
| Doğum tarixi | 5 oktyabr 1939[1][2][…] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 30 noyabr 2021[3][4][…] (82 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Fəaliyyəti | dramaturq, romançı, yazıçı, şair, hekayə yazıçısı[d], ssenarist |
| Fəaliyyət illəri | 1959–2021 |
| Əsərlərinin dili | fransız dili |
| Üzvlüyü | |
| Mükafatları |
       |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Beş uşağın ən böyüyü olan Mari-Kler Ble 1939-cu il 5 oktyabrda Kvebek şəhərindəki işçi sinfi məhəlləsi olan Limoilouda anadan olub. O, katolik məktəbində oxuyub. 15 yaşında olanda ailəsinin ağır maddi vəziyyəti onu məktəbi tərk edib işə getməyə məcbur edib. O, fabriklərdə və zavodlarda işləyir, öz mənzilini kirayə götürür və bütün boş vaxtını yazıya həsr edirdi.[7][8] Bir vaxtlar Mari-Kler Ble Laval Universitetində axşam yaradıcı yazı kursuna yazılıb və tezliklə ədəbiyyat professoru Janna Lapointenin və o vaxtkı Kanada İncəsənət Şurasının vitse-prezidenti Corc-Mari Levekin diqqətini cəlb edib. Levek ilk romanı üzərində işi bitirən gənc yazıçıya onun nəşrində kömək təklif edib. Onun köməyi ilə Mari-Kler Ble həmçinin ədəbi təqaüd alıb və bu təqaüd ona bir il Parisdə yaşamağa və işləməyə imkan verib.
Kvebek Universitetində ədəbiyyat üzrə təhsil alıb və hələ 20 yaşlarında ikən ilk əsərlərini yazmağa başlayıb. Kvebekin mədəni mənzərəsinin və erkən təcrübələrinin onun ədəbi karyerasını formalaşdırmasında böyük rol oynadığı deyilir.[9]
Ble ilk dəfə böyük diqqət çəkən "La Belle Bête" (1959) adlı debüt romanı ilə diqqətə gəlib. Bu əsər bir ailə içindəki sıxıntılı, çox vaxt qorxulu əlaqələri təsvir edir. Bu roman Blenin müasir Kvebek ədəbiyyatının səsi olaraq tanınmasına səbəb olub və insan münasibətlərinin mürəkkəbliyini və fərdin mübarizəsini özündə əks etdirib. Karyerası boyu Ble yalnızlıq, kimlik axtarışı və dəyişən dünyada insanın mövcudiyyətinin şərtlərini təhlil edib. Onun yazı üslubu tez-tez lirik kimi təsvir edilir, və xarakterlərinin daxili dünyalarını əks etdirən canlı və simvolik dil ilə zəngindir. Onun ən məşhur əsərlərindən biri "Une saison dans la vie d’Emmanuel" (1965) adlı romandır. Bu əsər, Küvebekin kənd yerində yaşayan gənc bir oğlanın həyatını izah edərək yoxsulluq və sosial məsələləri araşdırır. Bu roman yüksək tərif almış və onun Kanadalı ədəbiyyatda mövqeyini möhkəmləndirmişdir.[10]
Blenin əsərləri dərin siyasi və sosial şərhlərlə sıx əlaqəlidir. Kvebekdə həyatının keçirildiyi dövrdə əhəmiyyətli siyasi dəyişikliklər yaşanarkən, Ble kimlik, müstəqillik və dilin və mədəniyyətin Küvebekin gələcəyini formalaşdırmadakı rolu haqqında müzakirələrdə mühüm səs olub. O, yazılarını cəmiyyətin normalarını sorğulamaq və gender, cinsiyyət və güc kimi məsələləri araşdırmaq üçün bir vasitə kimi istifadə edib.
Meri-Kler Ble həyat boyu yazmağa davam edib, romanlar, dramalar və esse yazıları nəşr edib. Onun əsərləri bir çox dillərə tərcümə edilib və həm Fransız-Kanada, həm də dünya ədəbiyyatının ayrılmaz hissəsi olaraq qalır. Əsərlərinə verdiyi töhfələrə görə, Ble bir çox mükafat alıb, o cümlədən 1966-cı ildə "Qubernator Generalın Ədəbi Mükafatı"nı alıb.
Mari-Kler Ble nisbətən qapalı həyat tərzisürürdü, lakin həvəslə müsahibələr verir və digər yazıçılara kömək edirdi. O, çoxsaylı ədəbi mükafatların və müsabiqələrin münsiflər heyətində təmsil olunmuşdu. Qeyd edək ki, 2005-ci ildən ən yaxşı debüt romanına görə Franko-Kvebek icması tərəfindən Mari-Kler Ble mükafatı verilir.[11] Yazıçı həmçinin tez-tez cinsi azlıqların vəziyyətinə həsr olunmuş müzakirələrdə iştirak edirdi. Blenin partnyoru Meri Meyqs 2002-ci ildə vəfat etdi. Yazıçının özü 2021-ci ilin noyabr ayında Florida ştatının Ki-Vest şəhərində vəfat edib. Onun sonuncu romanı olan "Min Səsin Vərdiş Etdiyi Ürək" (fransızca: Un cœur habité de mille voix) ölümündən bir ay əvvəl nəşr olunmuşdu.[12][13]
- ↑ 1 2 Marie-Claire Blais // Encyclopædia Britannica (ing.).
- ↑ 1 2 Marie-Claire Blais // FemBio database (alm.).
- ↑ 1 2 3 4 La Presse, Presse (fr.). Power Corporation du Canada, 1884. ISSN 0317-9249
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Risen C. Marie-Claire Blais, Acclaimed French Canadian Novelist, Dies at 82 (ing.). / J. Kahn Manhattan: New York Times Company, A. G. Sulzberger, 2021. ed. size: 443000 ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X
- ↑ 1 2 Blain V., Grundy I., Clements P. The Feminist Companion to Literature in English (ing.): Women Writers from the Middle Ages to the Present. 1990. P. 102.
- ↑ https://rsc-src.ca/fr/find-rsc-member/results?combine=&first_name=Pierre&last_name=Trudeau¤t_employer=&academy_25=All&is_deceased=All.
- ↑ "Blais, Marie-Claire 1939– | Encyclopedia.com". encyclopedia.com. 1 dekabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 dekabr 2021.
- ↑ "Marie-Claire Blais, celebrated French Canadian novelist, dies at 82". The Washington Post. ISSN 0190-8286. 3 dekabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 dekabr 2021.
- ↑ Chantal Guy "Marie-Claire Blais: le long chemin vers la lumière" Arxivləşdirilib 24 avqust 2019 at the Wayback Machine La Presse, 16 January 2018
- ↑ "Marie-Claire Blais met un point final au cycle de «Soifs»" Arxivləşdirilib 17 aprel 2019 at the Wayback Machine
- ↑ "Marie-Claire Blais | The Canadian Encyclopedia". thecanadianencyclopedia.ca. 7 dekabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 dekabr 2021.
- ↑ Girard-Bossé, Alice. "L'écrivaine Marie-Claire Blais n'est plus". La Presse (fransız). 30 noyabr 2021. 1 dekabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 dekabr 2021.
- ↑ Deborah Dundas, "Québec writer Marie-Claire Blais, once the enfant terrible of French Canadian fiction, has died at the age of 82" Arxivləşdirilib 2 dekabr 2021 at the Wayback Machine Toronto Star 1 December 2021
- "Marie-Claire Blais" in en:The Canadian Encyclopedia
- Archives of Marie-Claire Blais (Fonds Marie-Claire Blais, R11710) are held at en:Library and Archives Canada (fr.)
- Mari-Kler Ble — IMDb səhifəsi
- Chiasson, Paul. "Marie-Claire Blais, celebrated novelist and playwright, dies at 82". The Globe and Mail. The Canadian Press. 1 dekabr 2021. İstifadə tarixi: 1 sentyabr 2022.
- "Marie-Claire Blais" in Canadian Writers, an examination of archival manuscripts, typescripts, correspondence, journals and notebooks at Library and Archives Canada
- Weightman, John (29 January 1960) "Fiction in France" Review section The Observer