Meri Astel (ing. Mary Astell; 12 noyabr 1666[1][2][…], Nyukasl-apon-Tayn, Nortamberlend qraflığı[d][3] – 11 may 1731[2][4][…], London) — İngiltərə yazıçısı, ritor ustası və filosofu. O, qadınların təhsil hüququ və cəmiyyətdəki rolları haqqında qabaqcıl fikirləri ilə tanınır. Onun əsərləri erkən feminist düşüncənin əsasını qoymuşdur.[5]
| Meri Astel | |
|---|---|
 | |
| Doğum tarixi | 12 noyabr 1666[1][2][…] |
| Doğum yeri |
|
| Vəfat tarixi | 11 may 1731[2][4][…] (64 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Fəaliyyəti | yazıçı, filosof, qadın hüquqları fəalı[d] |
Meri Astel 1666-cı ildə İngiltərənin Nyukasl şəhərində anadan olmuşdur. O, kiçik yaşlarından fəlsəfə və teologiya ilə maraqlanmış və qadınların intellektual inkişafını təşviq etməyə çalışmışdır. Maddi imkanları məhdud olmasına baxmayaraq, özünü təhsil etmiş və tezliklə İngiltərədə qadın hüquqlarının müdafiəçilərindən birinə çevrilmişdir. Onun yazıları əsasən qadınların təhsil imkanlarını artırmaq və onları cəmiyyətdə daha fəal rol almağa təşviq etmək məqsədi daşıyırdı. O, qadınların yalnız evlilik və ailə həyatı ilə məhdudlaşdırılmasına qarşı çıxır və onların intellektual və mənəvi inkişafına şərait yaradılmasını tələb edirdi.[6]
Meri Astelin fikirləri əsasən qadınların təhsil hüququ və onların cəmiyyətdəki yerinin dəyişdirilməsi üzərində qurulmuşdur. O, cəmiyyətin qadınları yalnız ailə və ev işlərinə yönləndirməsini tənqid etmişdir.[7]
Onun ən mühüm əsərləri bunlardır:
- "A Serious Proposal to the Ladies" (1694) – Bu əsərində o, qadınlar üçün yüksək səviyyəli təhsil müəssisələrinin yaradılmasını müdafiə edir.
- "Some Reflections upon Marriage" (1700) – Burada o, evliliyin qadınlar üçün nə qədər çətin və məhdudlaşdırıcı ola biləcəyini izah edir və qadınların daha çox seçim azadlığına sahib olmasını təklif edir.
Meri Astel feminist düşüncənin inkişafına böyük töhfə vermişdir. Onun fikirləri XVIII və XIX əsr feminist hərəkatları üçün ilham mənbəyi olmuşdur. O, qadınların təhsilinin və intellektual inkişafının vacibliyini vurğulayaraq, onların cəmiyyətdəki statusunu dəyişdirmək üçün əsaslı arqumentlər irəli sürmüşdür.[8]
İctimai həyatdan təqaüdə çıxdıqdan sonra, 1709-cu ildə Astel Çelsidə qızlar üçün xeyriyyə məktəbi qurdu və təhsil prosesinə şəxsən nəzarət etdi. Bu təşəbbüs üçün himayədarları Ledi Ketrin Cons və Ledi Elizabet Heystinqsdən maliyyə dəstəyi aldı. Altmış yaşında Astel Ledi Consla yaşamağa dəvət edildi və o, bu dəvəti qəbul etdi. Astel 1731-ci ildə, sağ döşündən xərçəng şişinin çıxarılması üçün mastektomiya əməliyyatından bir neçə ay sonra vəfat etdi. Ömrünün son günlərində qonaqları qəbul etmədi və yalnız Tanrı haqqında düşünərək otağında qaldı. O, Londondakı Çelsi Kilsəsinin qəbiristanlığında dəfn edildi.[9][10]
- A Serious Proposal to the Ladies for the Advancement of their True and Greatest Interest. London, 1694, 1697, 1701
- Letters Concerning the Love of God, between the author of the 'Proposal to the Ladies' and Mr John Norris. London, 1695
- Some Reflections upon Marriage. London, 1700
- Moderation Truly Stated: A Review of a Late Pamphlet Entitul’d 'Moderation a Vertue' with a Prefatory Discourse to Dr D’Avenant Concerning His Late Essays on Peace and War. London, 1799
- A Fair Way with the Dissenters and their Patrons. London, 1799
- An Impartial Enquiry into the Causes of Rebellion and Civil War in This Kingdom. London, 1799
- The Christian Religion as Profess’d by a Daughter of the Church of England. London, 1799
- Bart’lemy Fair, or An Enquiry after Wit. London, 1799
- 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- 1 2 3 4 Mary Astell // FemBio database (alm.).
- 1 2 Oxford Dictionary of National Biography (ing.). / C. Matthew Oxford: OUP, 2004.
- 1 2 Mary Astell // Internet Philosophy Ontology project (ing.).
- ↑ Batchelor, Jennie, "Mary Astell". The Literary Encyclopedia. 21 March 2002. Accessed 6 July 2008.
- ↑ Duran, Jane. Eight Women Philosophers: Theory, Politics, and Feminism. University of Illinois Press. 2006. ISBN 978-0-252-03022-2. JSTOR 10.5406/j.ctt1xcn4h.
- ↑ Myers, Sylvia Harcstark. The bluestocking circle : women, friendship, and the life of the mind in eighteenth-century England. Oxford: Clarendon Press. 1990. ISBN 0-19-811767-1. OCLC 21040567.
- ↑ Kinnaird, Joan K. "Mary Astell and the Conservative Contribution to English Feminism". Journal of British Studies. 19 (1). 1979: 53–75. doi:10.1086/385747. ISSN 1545-6986.
- ↑ "Mary Astell". Oregon State. 21 fevral 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 may 2011.
- ↑ Team, Project Vox. "Astell (1666-1731)". Project Vox (ingilis). İstifadə tarixi: 2 may 2023.
- Candice Accola — Twitter səhifəsi
- Meri Astel — IMDb səhifəsi