Pyer Raymond de Monmor (fr. Pierre Remond de Montmort; 27 oktyabr 1678[2][1][…], Paris, Fransa krallığı[1] – 7 oktyabr 1719[2][1][…], Paris, Fransa krallığı[1]) — fransız riyaziyyatçısı, xüsusilə ehtimal nəzəriyyəsi və şans oyunlarının riyazi təhlili sahəsində apardığı tədqiqatlarla tanınır.
| Pyer Raymond de Monmor | |
|---|---|
| fr. Pierre Rémond de Montmort | |
 | |
| Doğum adı | Pierre Rémond[1] |
| Doğum tarixi | 27 oktyabr 1678[2][1][…] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 7 oktyabr 1719[2][1][…] (40 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Vəfat səbəbi | Təbii çiçək[1] |
| Elm sahəsi | riyaziyyat |
| İş yeri |
|
| Üzvlüyü |
|
 |
|
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Montmort ehtimal nəzəriyyəsinin klassik mərhələsinin əsas simalarından biri hesab olunur. Onun əsərləri Sankt-Peterburq paradoksu kimi məşhur problemlərin formalaşmasına və sonradan Daniel Bernulli tərəfindən inkişaf etdirilən ideyalara mühüm təsir göstərmişdir.
Pyer Raymond de Monmor əvvəlcə yalnız Pierre Rémond adı ilə tanınırdı. O, 27 oktyabr 1678-ci ildə Paris şəhərində anadan olmuşdur. Atası onun hüquq təhsili almasını istəsə də, Monmor bu istiqaməti qəbul etməmiş və bir müddət İngiltərə və Almaniyaya səyahət etmişdir.
1699-cu ildə Fransaya qayıdan Monmor atasından böyük miras aldıqdan sonra mülk satın almış və soyadına “de Montmort” titulunu əlavə etmişdir. O dövrün bir çox görkəmli riyaziyyatçıları ilə, xüsusilə də Nikolas Bernulli ilə yaxın dostluq münasibətləri qurmuşdur. Bernulli onun mülkündə qonaq olarkən bir sıra riyazi məsələlər üzərində əməkdaşlıq etmişdir.
1715-ci ildə İngiltərəyə səfəri zamanı Royal Society-nin üzvü seçilmiş, 1716-cı ildə isə Fransa Elmlər Akademiyasına qəbul olunmuşdur.
Pierre Rémond de Monmor ən çox ehtimal nəzəriyyəsi və şans oyunlarının riyazi analizi üzrə klassik əsəri ilə tanınır:
Essay d'analyse sur les jeux de hazard (1713)
Bu əsər ehtimal nəzəriyyəsinin formalaşmasında mühüm rol oynamış və kombinatorika sahəsində deranjmanların (yer dəyişmələrin) sistemli öyrənilməsini ilk dəfə təqdim etmişdir.
Monmor həmçinin Paskal üçbucağı terminini Blez Paskalın şərəfinə adlandırmış və onu “Table de M. Pascal pour les combinaisons” kimi təqdim etmişdir.
Monmorun maraq dairəsinə sonlu fərqlər nəzəriyyəsi də daxil idi. O, 1713-cü ildə aşağıdakı formalı sonlu silsilənin ilk n həddinin cəmini müəyyən etmişdir:
Burada Δ — irəli fərq operatorunu ifadə edir. Bu nəticə 1718-ci ildə Kristian Qoldbax tərəfindən müstəqil şəkildə yenidən kəşf edilmişdir.
Pyer Raymond de Monmor 7 oktyabr 1719-cu ildə Parisdə vəfat etmişdir.