Seysulan — Azərbaycan Respublikasının[1][2][3] Qarabağ iqtisadi rayonunun[4] Ağdərə rayonunun Qızıloba kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.[1][2][3]
| Seysulan | |
|---|---|
| 40°14′56″ şm. e. 46°59′18″ ş. u. | |
| Ölkə | |
| Region | Qarabağ iqtisadi rayonu |
| Rayon | Ağdərə rayonu |
| Tarixi və coğrafiyası | |
| Saat qurşağı | |
| Əhalisi | |
| Əhalisi |
|
| Rəsmi dili | |
| Rəqəmsal identifikatorlar | |
| Telefon kodu | +994 26 |
| Poçt indeksi | AZ5900 |
| Nəqliyyat kodu | 32 |
  Seysulan | |
Bu oykonim Seyitsulan variantında da qeydə alınmışdı. Oykonimin əsli isə Seyidsulandır. Bu kənd köhnə yaylaq yurdunun adı ilə adlandırılmışdı.[5]
Seysulan kəndi Azərbaycan SSR-nin dövründə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Mardakert rayonu inzibati ərazisinə aid idi[6]. Qarabağ münaqişəsi başlayandan[7] sonra, Azərbaycan Respublikasının 26 noyabr 1991-ci il tarixli Qanunu ilə Dağlıq Qarabağ Muztar Vilayətinin ləğv edilməsi qərara alınmışdı[8]; Qanuna görə həmçinin Mardakert rayonunun Ağdərə rayonu, Mardakert şəhərinin isə Ağdərə şəhəri adlandırılması qərara alınmışdı[8].
Qarabağ münaqişəsi başlayanda Seysulan erməni silahlılarının nəzarətində idi. Erməni terrorçu qüvvələrinin cəmləşdiyi Seysulana ilk hücüm, Xocalıya hücuma keçmiş düşmən qüvvələrini yayındırmaq məqsədilə 1992-ci il fevralın 25-dən 26-a keçən gecə baş tutmuşdu. Hücumu Tərtərin o vaxtkı polis rəisi polkovnik Ələsgər Əliyev və müavini Rasim Vəliyev təşkil etmişdi. Əməliyyatı bilavasitə "Milli Qurtuluş" batalyonunun komandiri Cahangir Kərimov, müavini Fuad Rzayev, "Azadlıq" batalyonun komandiri Ələmşah Məmmədov öz dəstələriylə həyata keçirmişdilər. Döyüşdə Tərtər polis bölməsi və Seyidimli, Cəmilli rotalarının döyüşçüləri də iştirak etmişdilər. Kənd ermənilərdən azad edilmiş və düşmənin atəş nöqtələrinin susdurulması nəticəsində yandırılmışdı. Döyüş zamanı Qurtuluş batalyonunun komandiri və daha bir döyüşçüsü şəhid oldular. Bundan başqa çoxlu sayda yaralı da var idi. Ermənilərdən təxminən 15-ə yaxın ölən olmuşdu, dinc əhalidən xeyli əsir götürülmüşdü. Onlar sonralar Xocalı əsirlərinə dəyişdirildi. O zamandan Seysulanda yaşayış olmayıbdır.[9]
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 25 avqust 1992-ci il tarixli, 287 saylı Qərarı ilə Ağdərə rayonunun Seysulan kənd Soveti Tərtər rayonunun tərkibinə verilmişdir.[10] 1992-ci ildə Ağdərə rayonu ləğv edilərək ərazisi qonşu Ağdam, Tərtər və Kəlbəcər rayonları arasında bölüşdürüldü[11].
1993-cü ildə isə kənd yenidən erməni qüvvələrinin əlinə keçmişdi.[9]
10 fevral 2015-ci ildə Tərtərin Seysulan kəndi yaxınlığındakı qoşunların təmas xəttində monitorinq keçirilib. ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsinin mandatına uyğun olaraq, monitorinqi hər iki tərəfdən qurum sədrinin şəxsi nümayəndəsinin səhra köməkçiləri izləyiblər. Keçiriliən monitorinq insidentsiz ötüşüb.[12]
2 aprel 2016-cı il tarixdə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin erməni işğalçılarına qarşı keçirdiyi əməliyyat zamanı kəndin erməni işğalçılarından tam təmizləndiyi rəsmi olaraq bəyan edilmişdir. Lakin 2021-ci ildə qonşu Qapanlı kəndində çəkiliş aparan BBC News şirkətinin Azərbaycan xidmətinin müxbirinin sözlərinə görə, Seysulan kəndi erməni qüvvələrinin nəzarəti altında olaraq qalırdı.[13] 2023-cü il sentyabrın 19-20-də Azərbaycan Ordusunun Qarabağda keçirdiyi antiterror əməliyyatı nəticəsində Seysulan kəndi Azərbaycanın nəzarətinə qayıtmışdır.
Azərbaycan Respublikasının 5 dekabr 2023-cü il tarixli Qanunu ilə kənd Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilib[14].
Kənd düzənlikdə yerləşir[5], səhra tiplidir.
XIX əsrə qədər Seysulan udilərin yaşadığı kənd olmuşdur. XIX əsrin sonunda bütün udilər Nic və Vartaşen kəndlərinə köçürüldülər.[15] 1921-ci il əhalinin sayımına əsasən kənddə yaşayan 313 nəfərin hamısı ermənilər olublar.[16].
Hazırda Seysulan kəndində əhali yaşamır.
- ↑ 1 2 "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024". www.azstat.org (az.).
- ↑ 1 2 İNZİBATİ ƏRAZİ BÖLGÜSÜ TƏSNİFATI, 2024 (PDF). BAKI: AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ DÖVLƏT STATİSTİKA KOMİTƏSİ. Təsnifat T.Y.Budaqovun rəhbərliyi ilə Y.X.Yusifov, V.H.Məmmədəlizadə, L.H.Salamzadə və F.E.Qocayev tərəfindən işlənib hazırlanmışdır. 2024. Səhifə 31.
- ↑ 1 2 "İNZİBATİ ƏRAZİ BÖLGÜSÜ TƏSNİFATI , 2024". Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi aktların vahid elektron bazası (az.). 2024.
- ↑ "Azərbaycan Respublikasında iqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI". Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi aktların vahid elektron bazası. 7 iyul 2021-ci il.
- ↑ 1 2 Seysulan // AZƏRBAYCAN TOPONİMLƏRİNİN ENSİKLOPEDİK LÜĞƏTİ. İKİNCİ CİLD. BAKI: ŞƏRQ-QƏRB. Redaktor: Rübabə Əliyeva. Tərtibçilər: Rübabə Əliyeva, Qara Məşədiyev, Roza Eyvazova, Gülşən Axundova, Şəms Qocayeva. Rəyçilər: İsmayıl Məmmədov, Fikrət Xalıqov. 2007. Səhifə 182. ISBN 978-9952-34-156-0.
- ↑ Azərbaycan SSR İnzibati-ərazi bölgüsü (DÖRDÜNCÜ NƏŞRİ). Bakı: Azərnəşr. Tərtib edənlər: Ç. H. İbrahimov və S. A. Melnikov. Redaksiya heyəti: A. M. İsayev, B. Ə. Budaqov, Q. Ə. Qeybullayev. 1979. 114.
- ↑ "Декларация о провозглашении Нагорно-Карабахской Республики". 7 noyabr 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 avqust 2012.
- ↑ 1 2 "Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini ləğv etmək haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU". Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi aktların vahid elektron bazası. 26 noyabr 1991-ci il.
- ↑ 1 2 ""Ağdərənin Talış kəndinə 8 tankla girmişdik…" - MÜSAHİBƏ". hafta.az. "Həftə İçi" qəzetinin veb səhifəsi. 03.04.2016. 2016-04-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-06.
- ↑ "Azərbaycan Respublikası Ağdərə rayonunun bəzi kəndlərinin Tərtər rayonunun inzibati ərazi bölgüsünə daxil edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 25 avqust 1992-ci il tarixli, 287 saylı Qərarı". 4 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 avqust 2022.
- ↑ "Azərbaycan Respublikasının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişiklik edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MİLLİ MƏCLİSİNİN QƏRARI". Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi aktların vahid elektron bazası. 13 oktyabr 1992-ci il. 2022-06-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-21.
- ↑ Təmas xəttində monitorinq keçirilmişdir
- ↑ Səadət Akifqızı. "Erməni hərbçilərilə "sərhəddə" yaşayan, Tərtərin Qapanlı kəndinin sakinlərinin vəziyyəti necədir?" (az.). BBC Azeri. 29 mart 2021. İstifadə tarixi: 3 aprel 2021.
- ↑ "Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu" (az.). president.az (28 dekabr 2023 tarixində nəşr olunub). 5 dekabr 2023. 27 dekabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2023.
- ↑ "Игорь Кузнецов. Удины". 7 may 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 aprel 2019.
- ↑ "Данные переписи населения АзССР 1921 года". 6 aprel 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 aprel 2019.