Xələclər yoxsa Qalaçlar — Azərbaycanda, İranda, Əfqanıstanda, Türkmənistanda, Özbəkistanda və digər ölkələrdə məskunlaşmış türkköklü xalqı. i Altay dil ailəsinin Türk dilləri qrupunun Arqu yarımqrupuna aiddir. İrandan başqa yaşadıqları ölkələrdə digər xalqlar arasında assimilyasiyaya uğramışlar. Hazırda İranda xələclərin böyük əksəriyyəti Azərbaycan türkləri ilə qarışsa da, az bir qismi öz dillərini məişət səviyyəsində qorumuşdur. İranın Mərkəzi və Qum ostanlarında yaşayırlar.[2]
| Xələclər | |
|---|---|
| Cəmi say | 48.000 (2010)[1] |
| Əhəmiyyətli sayda yaşadığı bölgələr | Azərbaycan, İran, Əfqanıstan, Türkmənistan, Özbəkistan. |
| Dil | Xələc dili |
| Din | İslam |
| Yaxın etnik qruplar | Türklər, Azərbaycanlılar |
Xələclər Xaçmaz, Xızı, Beyləqan, Qubadlı, Gədəbəy, Şamaxı, Ucar, Salyan və Astara rayonunun Şahağac kəndində yaşayırlar. Məsud Məmmədov namizədlik dissertasiyasını Xələc dilinə həsr etmişdir. Xələclər Şahağaca Şandermandan gəlmişlər.[3]
Divanü Lüğat-it-Türkdə boy adı belə izah edilir;
"….. İyirmi ikilər onlara türkcə "qal ac" deyərlər, "ac qal" deməkdir. Sonradan bunlara "Xalaç" deyilmişdir; əsilləri budur."[4]
Oğuzlar və qıpçaqlar "x"-nı "k"-ya tərcümələr. Bunlar "Xalaçlar"dan bir bölükdür. Bunlar türklərin "qızım" dediyi yerdə "Xızı" deyərlər və yenə o biri türklərin "kandi erdinğ" dediyi yerdə bunlar "xanda erdinğ" deyərlər ki, "harada idin" deməkdir.[5].
Oğuz Dastanında da "Xələc" sözü bir türk boyunun adı olaraq göstərilir və "ac qalmaq" ifadəsindən törədiyi qeyd edilmişdir.[6]
- ↑ "Arxivlənmiş surət". 20 fevral 2006 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 iyul 2009.
- ↑ "Ethnologue: Languages of the World : Khalaj, Turkic". 16 yanvar 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 may 2009.
- ↑ Məhəmmədqızı, Gülşən. ""Subtropik əməliyyatı" nın gizlinləri - Gülşən Məhəmmədqızı yazır". Ədalət (az.). 18 may 2021. 16 yanvar 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 iyun 2022.
- ↑ Divanü Lügat-it – Türk Tercümesi, çev. Atalay Besim, TDK Yayınları 523, Ankara, 1992, Cilt III, s. 415.
- ↑ Divanü Lügat-it – Türk Tercümesi, çev. Atalay Besim, TDK Yayınları 523, Ankara, 1992, Cilt III, s. 218.
- ↑ Ögel B., Türk Mitolojisi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, Cilt 1, s. 178.
{{Naviqasiya cədvəli
|ad = Azərbaycanda yaşayan xalqlar
|state = collapsed
|başlıq = Azərbaycanda yaşayan xalqlar
|cütlərin stili = background:#f0f0f0
|bodystyle = text-align:center;
|başlıqstyle = background:lavender;
|qrup1 = Cəmlənmiş halda
yaşayan xalqlar
|siyahı1 =
Türk dilli xalqlar | |
|---|---|
Qafqaz/Nax-Dağıstan dilli xalqlar | avarlar • axvaxlar1 • ləzgilər • rutullar2 • saxurlar • udilər • Şahdağ xalqları: buduqlular • xınalıqlılar • qrızlılar • ceklilər • əliklilər • haputlular • yergüclülər |
Qafqaz/Kartvel dilli xalqlar | |
Hind-İran dilli xalqlar | |
Sami əsilli xalqlar | |
Slavyan dilli xalqlar |
|qrup2 = Ayrı xalqlar
|siyahı2 = almanlar • ermənilər • yunanlar (pont yunanları)
|qrup3 = Qeydlər
|siyahı4 =
1Axaxdərə/Axvaxdərə kəndində (Zaqatala rayonu) yaşayırlar
2Şin və Şorsu kəndlərində (Şəki rayonu) yaşayırlar
5Yığcam şəkildə Güllük, Gülüzanbinə, Qapıçay, Məlikzadə və Şambulbinə kəndlərində (Balakən rayonu) yaşayırlar
6Sərək kəndində (Astara rayonu) yaşayırlar
7Əsasən Lənkəran rayonunda yaşayırlar
Etnik qrup haqqında olan bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |