Kömək
Bu səhifəni kitabınıza əlavə edin
Kitabı göstər (0 səhifə)
Səhifə təklif edinYan Myen (norv. Jan Mayen) — Qrenland dənizi ilə Norveç dənizi arasında yerləşən ada. Ada Qrenlandiyadan 600 km, İslandiyadan 500 km, Norveçdən isə 1000 km məsafədə yerləşir.
| Yan Mayen adası | |
|---|---|
| norv. Jan Mayen | |
 | |
| Ümumi məlumatlar | |
| Sahəsi | 377 km² |
| Uzunluğu |
|
| Eni | 15 km |
| Sahil uzunluğu | 124.100 m |
| Hündür nöqtəsi | 2277 m |
| Əhalisi | 18 nəfər |
| Yerləşməsi | |
| 71°02′47″ şm. e. 8°13′49″ q. u. | |
| Ölkə |
 Norveç |
  Yan Mayen adası |
|
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Coğrafi koordinatlar: 71°00′ş. e., 8°00′q. u.
- Torpaq sərhədlərinin uzunluğu: 0 km.
- Şahil xəttinin uzunluğu: 124,1 km.
Dəniz hüququ:
- ərazi suları:4 dəniz mili
- bitişik zona: 10 dəniz mili
- iqtisadi zona: 200 dəniz mili
- materik şelfi: 200 metr dərinliyi və ya inkişaf dərinliyi zonası
İqlimi: dümanla müşahidə edilən qütb dəniz iqlimi.
Relyef: vulkanik mənşəlli ada. Bəzi hissəsi buzla örtülüdür.
Yüksəklik aralığı:
- minimum hündürlük: Norveç dənizi — 0 m
- maksimum hündürlük: Berenberq vulkanı — 2277,3 m.
Təbii ehtiyatlar: yoxdur
Torpaqdan istifadə:
- əkin sahəsi: 0 %
- daimi əkilən sahələr: 0 %
- digərləri: 100 % (2001)
Suvarılan torpaqlar: 0 km².
Təbii risklər: yatmış Berenberq vulkanı 1970-ci ildən fəallaşmışdır.[1]
Ətraf mühit. Mövcud vəziyyət: qismən mamır və ot ilə örtülmüş, vulkanik ada.
Adanın uzunluğu — 55 km şimal-şərqdən cənub-qərbə).[2]
Jan Mayen adası vulkanik mənşəli olub bəzi əraziləri buzlaqlarla əhatə olunmuşdur (117 km²). [3]Ada iki hissədən ibarətdir ki, [4]böyük bir hissəsi şimalda (Nord-Jan) və kiçik bir hissə cənubda (Sør-Jan) yerləşir. Onlarda təxminən 2,5 kilometr eni olan bərzəxlə birləşirlər.[5]
Adanın yaranması 7000 mon il öncəyə aiddir.[6]
Relyefi dağliqdır.[7] Ən hündür zirvəsi olan Berenberq adanın şimalında yerləşir (2277,3 metr dəniz səviyyəsindən yuxarıda).
Bərzəxdə iki böyük su tutarı var: Cənubi laqun (Sørlaguna) və Şimali laqun (Nordlaguna).[8]
Ada Şimali Amerika plitəsi ilə Avrasiya plitəsinin qovşağından 170 km məsafədə yerləşir. Bu səbəbdən bölgədə yüksək tektonik fəaliyyət vardır.[9]
Adanın şimal hissəsini təşkil edən Berenberq vulkanı Yer üzündə ən şimal fəal vulkandır. [10]1732-ci ildən 1985-ci ilə qədər olan dövrdə altı ədəd püskürməsi qeydə alınmışdır. Son püskürmələr 1970, 1973 və 1985-ci illərdə baş vermişdir. Ən güclü zəlzələ Rixter şkalasında 5 olmuşdur. 1970-ci ildəki püskürmə zamanı dənizə lava tökülməsi nəticəsində adanın sahəsi 4 kvadrat kilometrədək artmışdır.[11]
Adanın iqlimi dənizin stabilləşdirici təsirinə görə temperaturda kiçik fərqlər olur. Şimalına Qolfstrim cərəyanı təsir edir.[12]
Adada yay ayları orta temperatur +5 °C, maksimal isə +18 °C-dir. Qışda orta temperatur −5 °C, nadir hallarda −20 °C olur.[13]
Havalar tez-tez buludlu, xüsusilə payız və yaz mövsümlərində tez-tez duman müşahidə olunur. Tez-tez istiqamətini dəyişkən güclü küləklər əsir.[14]
Adada əsl ağac və kollar yoxdur. Ancaq damarlı bitkilərin 76 növü mövcuddur. 2002-ci ildə isə yenisi aşkar edilmişdi. Xüsusilə damar bitkiləri arasında 3 dənəsi endemikdir və bu səbəbdən xüsusi qorunma tələb edir.[15]
Yan Mayen florasına həmçinin 176 növ mamır, 140 növ şibyə və 66 növ göbələk daxildir.[16]
Ada onu 1614-cü ildə aşkar etmiş hollandiyalı balina ov gəmisinin kapitanının şərəfinə adlandırılmışdır.[19] Daha əvvəlki iddialar — Henri Hudson, (1607); Jan Frolik (1612); Joris Karolus (1614) — isə inandırıcı deyildir.[20]
Ancaq 1595-cildə Dyusburqda dərc olunmuş Şimal Buzlu okeanının xəritəsində Herard Merkator (1512–1594) Qrenland və Norveç dənizləri arasında Beeren Syland adlı adanı qeyd etmişdir .
Sonrakı əsrlərdə adanı yalnız Şimail Qrenlandiya şirkətini balina və dəniz məməlilərini ovlayan gəmiləri nadir hallarda ziyarət edirdi. Ada 1929-cu ildən Norveçin idarəçilindədir.[21] Uzun müddət yatmiş Berenberq vulkanı (Hokon VII dağları) 1970-ci ildə aktivləşmişdir. Bu yer üzündəki şimal qütbünə ən yaxın aktiv vulkandır.[22]
1961-ci ildə ada yaxınlığında K-19 sualtı qayığında qəza baş vermişdir.[23]
Yerli əhali yoxdur. Olonkinbyuen qəsəbəsində uzunmüddətli naviqasiya, meteorologiya stansiyasının və Sahil Mühafizəsi xitmətinin (iyul 2004) əməkdaşları yaşayır. Adada inzibati və mülki idarə etməni Loran-C stansiya deleqasiyasının rəhbəriicra edir.[24]
Dil: norveç dili.
Tərəflərin statusu: Norveç ərazisi; 1994-cü ilin avqustundan Oslodan olan qubernator vasitəsilə idarə olunur. Buna baxmayaraq adada hakimiyyət Norveç Müdafiə Əlaqə Xidməti stansiyasının komandirinə verilmişdir.[25]
Qnunverici sistem: Norveçin qanunvericilik sistemi
Bayraq: Norveç bayrağı istifadə edilir.
Yan Mayen əhəmiyyətli təbii ehtiyatları olmayan bir vulkanik adadır. Adada iqtisadi fəaliyyət Norveç radionaviqasiya və meteoroloji stansiyalarının əməkdaşları üçün xidmətlərin göstərilməsi ilə məhdudlaşır.
Limanlar: yoxdur; yalnız xarici dayanacaqlar
Hava limanları: 1 (2003)
Torpaq örtüklü hava limanları:
ümumi: 1
1524–2437 m: 1 (2004)
Adanın qorunması Norveçin məsuliyyətidir. Bu məsələdə beynəlxalq anlaşılmazlıq yoxdur.
- ↑ "Client Challenge". vic2.paradoxwikis.com. 30 noyabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyun 2025.
- ↑ https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/jan-mayen-arctic-volcano-centennial-ascent (#bare_url_missing_title).
- ↑ https://www.gameskinny.com/culture/jan-mayen-easter-egg-how-why-you-can-make-a-country-of-polar-bears-in-europa-universalis-iv/ (#bare_url_missing_title).
- ↑ https://good.film/title/movie/1082833/tales-of-jan-mayen (#bare_url_missing_title).
- ↑ https://www.forskning.no/geologi/jan-mayen-er-et-bitte-lite-kontinent/2070919 (#bare_url_missing_title).
- ↑ https://www.sodir.no/en/whats-new/news/general-news/ (#bare_url_missing_title).
- ↑ http://www.worldclimateguide.co.uk/guides/jan-mayen/jan-mayen/ (#bare_url_missing_title).
- ↑ https://www.reuters.com/article/us-norway-deepseamining-insight-idUSKBN29H1YT/ (#bare_url_missing_title).
- ↑ https://www.reuters.com/article/oil-norway-arctic-idUSL6N0GM16S20130821/ (#bare_url_missing_title).
- ↑ "Arxivlənmiş surət". 26 fevral 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyun 2025.
- ↑ "Arxivlənmiş surət". Archived from the original on 14 oktyabr 2015. İstifadə tarixi: 15 iyun 2025.
- ↑ https://oceanwide-expeditions.com/the-arctic/cruises (#bare_url_missing_title).
- ↑ "Arxivlənmiş surət" (PDF). 13 mart 2023 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 15 iyun 2025.
- ↑ "Arxivlənmiş surət". Archived from the original on 7 fevral 2009. İstifadə tarixi: 15 iyun 2025.
- ↑ "Arxivlənmiş surət". 13 mart 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyun 2025.
- ↑ https://edition.cnn.com/2025/04/03/business/trump-tariffs-uninhabited-islands-intl-hnk/index.html (#bare_url_missing_title).
- ↑ "Arxivlənmiş surət". 28 avqust 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyun 2025.
- ↑ https://edition.cnn.com/2025/04/03/business/trump-tariffs-uninhabited-islands-intl-hnk/index.html (#bare_url_missing_title).
- ↑ "Arxivlənmiş surət". 15 aprel 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyun 2025.
- ↑ "Arxivlənmiş surət". Archived from the original on 24 oktyabr 2005. İstifadə tarixi: 15 iyun 2025.
- ↑ "Arxivlənmiş surət". Archived from the original on 4 oktyabr 2012. İstifadə tarixi: 15 iyun 2025.
- ↑ https://archive.org/details/nomanslandahist00conwgoog (#bare_url_missing_title).
- ↑ "Arxivlənmiş surət". 3 aprel 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyun 2025.
- ↑ "Arxivlənmiş surət". 24 dekabr 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyun 2025.
- ↑ https://warfarehistorynetwork.com/article/the-second-great-war-and-the-weather-that-defined-it/ (#bare_url_missing_title).
- www.jan-mayen.no
- Jan Mayen year round webcam
- Jan Mayen at Norwegian Polar Institute Arxivləşdirilib 2013-08-31 at the Wayback Machine
- TopoJanMayen – Interactive map of Jan Mayen by the Norwegian Polar Institute
- Photographs and information on Jan Mayen
- Satellite Radar image of Jan Mayen
- Glaciers of Jan Mayen
- www.janmayen2011.org — a site about JX5O — international ham radio expedition to Jan Mayen island in 2011 Arxivləşdirilib 2012-01-10 at the Wayback Machine
- Weather forecasts for Jan Mayen at yr.no (Norwegian Meteorological institute and NRK)
- Arxivləşdirilib 2014-02-08 at the Wayback Machine uscg spar 403 1966
